Làng trong phố Hà Nội 28/04/2009

Có người viết đâu đó rằng, Hà Nội là một cái làng to nhất thế giới để ngụ ý cái chất “nhà quê”, những bất cập trong quản lý đô thị và nếp sống một thành phố đang hiện đại hoá từng ngày như Hà Nội. Thật ra câu nhận xét ấy có đúng ở mặt nào đó. Hà Nội và có lẽ nhiều thành phố, thị xã của nước ta đều hình thành từ những ngôi làng.

Phát hiện một bản đồ cổ Việt Nam (II) 27/04/2009

Cần có bản đồ địa lý lịch sử chính xác để tránh cho Việt Nam khỏi bị thua thiệt về cương vực. Sử Thực Lục ghi: Tháng 6 năm Bính Tuất (1886), “Toàn quyền đại thần Bôn Be (Paul Bert) tự nói: ngày tháng 7 năm ngoái, đô thống Cô Suy định ra 6 khoản điều ước mới, nước ta, phần nhiều có thua thiệt, nay đã đem bỏ bản ước ấy rồi. Nước ta đã tôn đại thần Pháp là chức Hàn lâm trực học sĩ, đại thần Pháp muốn tỏ ý kiến chuộng văn, giao cho 1.000 đồng bạc; nếu có người nào có thể đích cứ vào đâu xét rõ bờ cõi nước ta kh

Phát hiện một bản đồ cổ Việt Nam (I) 26/04/2009

Ngày 28 tết vừa qua (23-1-2009), tôi nhận được tập san The Portolan, cơ quan của Washington Map Society (hội bản đồ Washington), trong đó có bài giới thiệu một bản đồ cổ khá độc đáo của Việt Nam với nhan đề A Glimpe into Viet Nam’s Turbulent 19th Century (Một thoáng nhìn vào đất nước Việt Nam đang biến động ở thế kỷ XIX)(1). Kèm theo là bức thư của tác giả Harold E. Meinheit và Chủ tịch Hội Howard Lange đề nghị tôi cho ý kiến về bài nghiên cứu bản đồ cổ ấy.

Thành cổ Châu Sa (Quảng Ngãi) 23/04/2009

Châu Sa là một thành cổ của người Chăm cổ xưa được đắp bằng đất. Thành Châu Sa thuộc thôn Phú Bình, xã Tịnh Châu, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Theo các nhà nghiên cứu, Châu Sa là thành bằng đất duy nhất của người Chăm đã tìm thấy được.

Chiếc áo tơi và hình bóng người Việt 22/04/2009

Áo tơi được nhân dân ta làm bằng lá tro còn gọi là lá cọ (lá mà người dân quê dùng để làm tranh lợp nhà). Suốt cả chiều dài lịch sử của dân tộc Việt chúng ta, chiếc áo tơi là vật dụng che mưa che nắng và che cái lạnh cắt da cắt thịt mùa đông.

Số phận của hai quả chuông đồng cổ nhất Việt Nam 20/04/2009

Chuông đồng là những di vật cổ có giá trị rất lớn về mặt lịch sử, văn hóa... của mỗi dân tộc trong từng thời đại. Dựa vào công nghệ đúc đồng và những họa tiết hoa văn trang trí trên chuông mà các nhà nghiên cứu có thể biết được sự phát triển của xã hội, trình độ văn hóa của con người vào thời điểm lịch sử cụ thể đó.

Chữ Nôm và Linh khí ngút ngàn Đại Việt 15/04/2009

Đối với sự phát triển của một quốc gia, dân tộc nói chung, tiếng nói và chữ viết là những yếu tố phản ánh chính xác cội nguồn của một nền văn hoá riêng. Những gì mà con người có được, đó là sản phẩm kế thừa của những sáng tạo từ nhiều thế hệ, được sàng lọc, gạn chắt và qua đó, bằng nội lực của chính nó, tự nó khẳng định sự tồn tại của mình…

Phát hiện cầu đá thời Lê 10/04/2009

Các nhà khoa học Viện Khảo cổ học Việt Nam và Bảo tàng tỉnh Cao Bằng vừa phát hiện một cầu đá đang được dân sở tại dùng để đi lại nhưng được xây dựng từ cách đây hơn 200 năm.

Huyền thoại hang Đầu Gỗ 10/04/2009

Với vẻ đẹp quyến rũ của hang, cuốn Merveille de Monde (kỳ quan thế giới) chuyên về du lịch của Pháp xuất bản năm 1938, khi giới thiệu các danh thắng nổi tiếng thế giới đã gọi hang Đầu Gỗ là Grotte des merveilles (động của các kỳ quan). Nhưng điều đặc biệt hơn là chính “động của kỳ quan” này đã gắn liền với chiến thắng Bạch Đằng Giang, mốc son chói lọi của lịch sử dân tộc.

Đền Chử: nốt lặng ven sông Hồng 09/04/2009

Tôi đến đền Chử để tìm một không gian kiến trúc cổ tiêu biểu của đồng bằng Bắc bộ, và cũng là để ghi lại những hình ảnh cuối cùng của đền khi hay tin đền Chử - hơn 200 năm tuổi sắp được trùng tu, thay mới

Lãm Sơn Tự - Đại trụ rồng đá Đất Việt 05/04/2009

Một tuyệt tác điêu khắc được tạc vào năm Quảng Hữu thứ 22 (1086), cột đá chùa Dạm với tên chữ “Lãm Sơn Tự” là công trình lưu truyền cho hậu thế một giá trị nghệ thuật đặc sắc của điêu khắc thời Lý - một nền điêu khắc đặc sắc bậc nhất trong lịch sử nghệ thuật Việt Nam.

Những ngôi mộ cổ trên đất Việt. 03/04/2009

Trung tâm Nghiên cứu Lý học Đông phương sửa lại tựa.Nguyên văn: Trên Giadinh.net.vn: Chuyện chưa biết về người Việt CổNhững tưởng hàng vạn năm trước, khi cuộc sống mang tư tưởng lạc hậu, cái đẹp không được chú ý, nhưng hóa ra, ông bà tổ tiên của chúng ta lại "sành điệu" và biết cách làm đẹp đến kinh ngạc. PGS Nguyễn Lân Cường kể.

Tinh hoa Quảng Trị: 10 bảo vật quốc gia 02/04/2009

Quảng Trị là mảnh đất hội tụ nhiều dấu ấn của nhiều nền văn hóa, điều này được thể hiện qua việc hàng chục nghìn hiện vật được phát hiện và lưu giữ tại Bảo tàng Quảng Trị. Trong đó, có 10 cổ vật từng được đề cử là bảo vật quốc gia. GĐ&XH Cuối tuần xin giới thiệu cùng bạn đọc những tinh hoa nghệ thuật của xứ này.

Hồn cổ nhạc trong tranh 30/03/2009

Trong bài Giai nhân nan tái đắc (Người đẹp khó gặp lần hai) của Cao Bá Quát có câu: Phong lưu công tử đa xuân tứ/ Trường đoạn tiêu nương nhất chỉ thư (Chàng công tử phong lưu lòng tràn ngập ý xuân, có thể làm đứt ruột người con gái đẹp chỉ vì một bức thư tình). Người đẹp khó gặp lần hai, có phải vậy nên đó ở bên nhau rồi, không muốn rời nhau một bước? Và người nghệ sĩ cầm cọ đó được trời phú cho một “nghề riêng” là chép lại những cảm xúc đó thành những hình hài trên tranh. Những cung cầm, tiếng hát dìu dặt