Thành Đa Bang và trận đánh quyết định số phận nhà Hồ 28/09/2016

Sự sụp đổ của thành Đa bang không chỉ chôn vùi sự nghiệp của vương triều Hồ, mà còn đánh dấu sự thất bại của phép dùng binh chỉ đơn thuần dựa vào quân đội, vũ khí, thành quách trong điều kiện phải lấy nhỏ đánh lớn của cuộc chiến tranh giữ nước lúc bấy giờ.

Ngô Sĩ Liên và Đại Việt sử ký toàn thư 18/05/2009

Ðặng Ðức Siêu - Yến TrangDongtac.netNgô Sĩ Liên là sử quan xuất sắc đời Lê, góp phần chủ yếu trong việc sưu tầm, bổ sung và soạn thảo Đại Việt sử ký toàn thư - bộ quốc sử đầu tiên của Việt Nam còn được giữ lại nguyên vẹn cho tới ngày nay.

Thăng Long thời Trần 08/05/2009

Hanoi during the Tran Dynasty (1226-1400): Nhà Lý chính thức chấm dứt sự thống trị của mình vào ngày mồng 1 tháng Chạp năm Ất Dậu (1226), khi Lý Chiêu Hoàng dưới sự đạo diễn của Trần Thủ Độ đã xuống chiếu nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh. Nhà Trần thay nhà Lý trên chính trường chính trị, đồng thời cũng thay nhà Lý mở ra một thời kỳ mới phát triển cao hơn của xã hội Đại Việt: vững vàng, năng động, thống nhất và ổn định cho đến giữa thế kỷ XV. Thăng Long thời Trần vẫn là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hoá lớn nhất của Đại Việt bấy giờ.

Thành đất, báu vật và huyền thoại về vua Hàm Nghi 05/05/2009

Trước thềm Xuân Kỷ Sửu, miền Trung đã bắt đầu có giá buốt. Tôi bay hơn nghìn cây số từ miền Nam về Hà Tĩnh tìm đất Phú Gia trong tâm thức kỳ lạ không giải thích được, suy nghĩ phân thân và ngập tràn vọng niệm.

Thăng Long - Hà Nội 01/05/2009

Năm 1010, Lý Thái Tổ chọn đất này làm kinh đô và đặt tên là Thăng Long với lòng mong muốn ngày càng phồn thịnh như Rồng bay lên. Năm 1831, vua Minh Mạng triều Nguyễn đổi tên thành Hà Nội, nghĩa là thành phố nằm trong vòng bao của sông Nhĩ Hà.

Minh triết Việt trong sự tích Ông Táo 03/02/2009

Rất nhiều người quan niệm rằng tục cúng ông Táo là của người Hán du nhập vào văn hóa Việt. Thậm chí nó được các học giả nói một cách rất nghiêm túc. Nhưng sự thật lại hoàn toàn ngược lại! Chính nền văn hiến Việt trải gần 5000 huyền vĩ ở bờ Nam sông Dương Tử là nguồn gốc của phong tục cúng ông Công Ông Táo. Khi nền văn minh này sụp đổ ở Nam Dương Tử và bị Hán hóa trải hàng ngàn năm; khiến ngày nay người ta ngộ nhận tục cúng ông Công Ông Táo của người Hán.Bài viết này sẽ chứng minh với các bạn điều đó. 

Huyền thoại về Loa Thành 30/12/2008

Loa Thành hay Cổ Loa Thành, còn có tên khác là Tư Long Thành, người Trung Quốc thường gọi là Côn Lôn Thành, chính là kinh thành của Việt Nam thời An Dương Vương. Di tích Loa Thành nay vẫn còn ở huyện Đông Anh, ngoại thành Hà Nội. Theo truyền thuyết thì thành gồm đến chín vòng, được đắp theo kiểu xoáy hình trôn ốc, nhưng di tích còn lại ngày nay chỉ thấy có ba vòng, dài tổng cộng hơn mười sáu cây số. Loa Thành được xem là công trình kiến trúc lớn nhất của Việt Nam thời cổ đại.

Chuyện những ngôi đền thiêng từ thời... An Dương Vương! 21/12/2008

Những ngôi đền – đó chính là chứng tích cụ thể mà sống động, hiện thực mà vẫn huyền hồ của các truyền thuyết. Dòng truyền thuyết An Dương Vương khi vang động qua các vùng miền, khi chảy trôi qua các địa vực đã lưu lại biết bao lớp phù sa văn hóa. Lớp phù sa đọng lại nổi nét nhất, hiện hữu nhất chính là sự hiện tồn của những ngôi đền thiêng. Đền Thục An Dương Vương ở trong Thành Nội (xóm Chùa ngày nay), Cổ Loa, Hà Nội; đền Cuông ở lưng chừng núi Mộ Dạ, Diễn Châu, Nghệ An; đền Đức Vua ở xã Thượng Xá (nay thuộc xã Nghi Xá), huyện Nghi Lộc, Nghệ An là những địa chỉ neo giữ linh hồn truyền thuyết. Có thể nói, những ngôi đền kia là gốc cội linh thiêng để truyền thuyết “trú chân” và tiếp tục ăn sâu vào tâm hồn dân gian xứ sở ấy, vùng quê ấy.

Mấy ngàn năm trang phục Việt Nam: Người tái hiện 11/12/2008

Trung tâm Nghiên cứu Lý học Đông phương xin giới thiệu bài viết dưới đây được đăng trên Tuổi trẻ Online giới thiệu về bà Nguyễn Hải Anh - người đã bỏ 15 năm theo đuổi nghiệp nhằm tái dựng mấy ngàn năm trang phục Việt Nam từ thời Hùng Vương cho đến nay. Chúng tôi rất mong được trực tiếp gặp và trao đổi những thông tin với bà. Rất mong các quý vị độc giả nếu có chi tiết thông tin về bà Nguyễn Hải Anh vui lòng phản hồi lại cho chúng tôi. “Không làm được đâu. Không có tư liệu đâu mà làm. Các nhà nghiên cứu sử còn không dám đụng đến thì mình làm sao nổi...”.

Tại sao nghề thêu gần như "biến mất" khỏi Thăng Long? 08/12/2008

Nghề thêu đã tỏa sáng ở đất Thăng Long, đó là một thực tế đã được ghi nhận. Sự tỏa sáng ở thời kỳ đầu, nghề thêu đã có những đóng góp quan trọng trong tiến trình phát triển của Thăng Long. Nhưng sự tỏa sáng của nghề thêu ở giai đoạn sau này, với những người làm nghề thêu mới là sự thay đổi đáng kể và quan trọng nhất. Ở giai đoạn này, những sản phẩm thêu đã trở thành hàng hóa phổ biến. Những gia đình làm nghề thêu không chỉ để kiếm sống và cầm cự giữ nghề, mà nhờ thêu, nhiều gia đình đã có cuộc sống sung túc và giầu có. Thế nhưng, sự hưng thịnh của nghề thêu ở đất Thăng Long cũng tồn tại không lâu và nó gần như “tắt lịm” ở những năm giữa thế kỷ 20, kéo theo sau là cái chết của cả một phố nghề.

Lược sử Nghề Thêu Thăng Long 03/12/2008

“Nghề thêu xuất hiện ở nước ta từ lâu, nhưng cho đến nay, không ai biết chính xác nghề thêu được du nhập Việt Nam từ khi nào. Có lẽ, vì xưa kia nghề thêu quá sơ khai và chưa có mấy thành tựu nên sách sử chỉ nói đến một cách tản mát. Phải đến cuối thế kỷ 17, nghề thêu mới bắt đầu tỏa sáng ở kinh thành Thăng Long với việc xuất hiện hẳn một con phố mang tên Phố hàng Thêu. Và, dù ít hay nhiều thì nghề thêu cũng đã góp phần vun đắp lên tính cách người Tràng An, một nét văn hóa Hà Nội mà chúng ta vẫn rất đỗi tự hào mỗi khi nhắc đến” – đó là ý kiến của nhà nghiên cứu Văn hóa Hà Nội Giang Quân.

Giỗ Tổ Hùng Vương - ngày quốc lễ trong tâm thức người Việt 02/12/2008

Người Việt Nam may mắn có chung một đạo, Đạo thờ cúng ông bà. Người Việt Nam còn may mắn hơn nữa khi có chung một Tổ để hướng về, có chung một miền Đất Tổ để nhớ, có chung một đền thờ Tổ để tri ân.

Hùng Vương dựng nước - Tập IV - 13 27/11/2008

Kinh tế thời Hùng Vương: Đây không phải là một bản báo cáo trình bày toàn diện về kinh tế thời Hùng Vương. Những điều trình bày ở đây chỉ là phần mở đầu – tất nhiên có tính chất tổng quát – cho một bản báo cáo dài về tình hình kinh tế thời kỳ Hùng Vương, mà những báo cáo chuyên đề của các bạn khác đọc sau đều là các phần của nó.

Hùng Vương dựng nước - Tập IV - 12 26/11/2008

Khảo cổ học đồng bằng và vấn đề thời kỳ Hùng Vương. Vùng đồng bằng miền Bắc Việt Nam tụy diện tích không lớn lắm so với diện tích cả nước nhưng là nơi tập trung nhiều vết tích khảo cổ hết sức quan trọng đối với nghiên cứu lịch sử. Ở phần phía tây đồng bằng Bắc Bộ gần đây khảo cổ học phát hiện một loại vết tích của những nền văn hóa phát triển liên tục và tập trung, khá phù hợp với truyền thuyết nói về một giai đoạn lịch sử có lẽ là giai đoạn hình thành một tộc người ở vùng này – giai đoạn Hùng Vương.

Hùng Vương dựng nước - Tập IV - 11 25/11/2008

Thử tìm nguồn gốc ngữ nghĩa của từ tố “lạc” Nguyễn Kim Thản và Vương Lộc Ít lâu nay, một câu hỏi ám ảnh chúng tôi: nguồn gốc ngữ nghĩa của từ tố “lạc” trong những từ Lạc điền, Lạc dân, Lạc vương, Lạc hầu, Lạc tướng, Lạc Việt là gì? Phải chăng “lạc” là “chim lạc”? Vì sao lại gọi là “ruộng Lạc” (Lạc điền)? Chúng tôi cố gắng dựa vào những thành tựu của văn tự học, của danh xưng học (onomastique), đặc biệt là của tộc danh học (ethnonymie), của ngữ âm học lịch sử… và những thành tựu của các ngành khảo cổ học, sử học, kinh tế học… gần đây để tìm hiểu vấn đề này. Trình bày những suy nghĩ trong bài này, chúng tôi chỉ có một mong muốn là gợi ra một số ý để các bạn quan tâm đến danh xưng học, đặc biệt là tộc danh học, giúp thêm ý kiến để chúng ta cùng nhau làm sáng tổ một số vấn đề về buổi bình minh của lịch sử đất nước.

Những vết tích của Hoàng thành Thăng Long trên mặt và dưới lòng đất 18/11/2008

Tô Lịch - Nùng Sơn theo phong thủy xưa là hai biểu tượng của nước non Thăng Long - Hà Nội. Ảnh bên: Cột Cờ khi thực dân Pháp bắt đầu xây khu phố Tây.