Lược sử Nghề Thêu Thăng Long 03/12/2008

“Nghề thêu xuất hiện ở nước ta từ lâu, nhưng cho đến nay, không ai biết chính xác nghề thêu được du nhập Việt Nam từ khi nào. Có lẽ, vì xưa kia nghề thêu quá sơ khai và chưa có mấy thành tựu nên sách sử chỉ nói đến một cách tản mát. Phải đến cuối thế kỷ 17, nghề thêu mới bắt đầu tỏa sáng ở kinh thành Thăng Long với việc xuất hiện hẳn một con phố mang tên Phố hàng Thêu. Và, dù ít hay nhiều thì nghề thêu cũng đã góp phần vun đắp lên tính cách người Tràng An, một nét văn hóa Hà Nội mà chúng ta vẫn rất đỗi tự h

Giỗ Tổ Hùng Vương - ngày quốc lễ trong tâm thức người Việt 02/12/2008

Người Việt Nam may mắn có chung một đạo, Đạo thờ cúng ông bà. Người Việt Nam còn may mắn hơn nữa khi có chung một Tổ để hướng về, có chung một miền Đất Tổ để nhớ, có chung một đền thờ Tổ để tri ân.

Hùng Vương dựng nước - Tập IV - 13 27/11/2008

Kinh tế thời Hùng Vương: Đây không phải là một bản báo cáo trình bày toàn diện về kinh tế thời Hùng Vương. Những điều trình bày ở đây chỉ là phần mở đầu – tất nhiên có tính chất tổng quát – cho một bản báo cáo dài về tình hình kinh tế thời kỳ Hùng Vương, mà những báo cáo chuyên đề của các bạn khác đọc sau đều là các phần của nó.

Hùng Vương dựng nước - Tập IV - 12 26/11/2008

Khảo cổ học đồng bằng và vấn đề thời kỳ Hùng Vương. Vùng đồng bằng miền Bắc Việt Nam tụy diện tích không lớn lắm so với diện tích cả nước nhưng là nơi tập trung nhiều vết tích khảo cổ hết sức quan trọng đối với nghiên cứu lịch sử. Ở phần phía tây đồng bằng Bắc Bộ gần đây khảo cổ học phát hiện một loại vết tích của những nền văn hóa phát triển liên tục và tập trung, khá phù hợp với truyền thuyết nói về một giai đoạn lịch sử có lẽ là giai đoạn hình thành một tộc người ở vùng này – giai đoạn Hùng Vương.

Hùng Vương dựng nước - Tập IV - 11 25/11/2008

Thử tìm nguồn gốc ngữ nghĩa của từ tố “lạc” Nguyễn Kim Thản và Vương Lộc Ít lâu nay, một câu hỏi ám ảnh chúng tôi: nguồn gốc ngữ nghĩa của từ tố “lạc” trong những từ Lạc điền, Lạc dân, Lạc vương, Lạc hầu, Lạc tướng, Lạc Việt là gì? Phải chăng “lạc” là “chim lạc”? Vì sao lại gọi là “ruộng Lạc” (Lạc điền)? Chúng tôi cố gắng dựa vào những thành tựu của văn tự học, của danh xưng học (onomastique), đặc biệt là của tộc danh học (ethnonymie), của ngữ âm học lịch sử… và những thành tựu của các ngành khảo cổ học, sử

Những vết tích của Hoàng thành Thăng Long trên mặt và dưới lòng đất 18/11/2008

Tô Lịch - Nùng Sơn theo phong thủy xưa là hai biểu tượng của nước non Thăng Long - Hà Nội. Ảnh bên: Cột Cờ khi thực dân Pháp bắt đầu xây khu phố Tây.

Cách thức trang phục qua các thời đại và tính linh hoạt trong cách mặc của người Việt 17/11/2008

Theo chủng loại và chức năng, trang phục gồm có đồ mặc phía trên, đồ mặc phía dưới, đồ đội đầu, đồ đi chân và đồ trang sức. Theo mục đích, có trang phục lao dộng và trang phục lễ hội. Theo giới tính, thì có sự phân biệt trang phục nam và trang phục nữ.

Hùng Vương dựng nước - Tập IV - 10 02/11/2008

Đất nước và con người thời Hùng Vương: Dựa trên thành tự của khoa học lịch sử (khảo cổ học, cổ sử, nhân học, dân tộc học, ngôn ngữ học lịch sử…) trong vòng mười năm trở lại đây, mấy năm nay giới sử học ở nước ta đã nhất trí đặt vấn đề đi sâu tìm hiểu một cách có hệ thống những giai đoạn của lịch sử dân tộc trước cuộc xâm lược của nhà Hán, trước hết là thời kỳ lịch sử Hùng Vương.

Đoạn sông ngắn với những vụ án oan “động trời”… (Phần 3) 01/11/2008

Ngày càng có nhiều người ao ước một lần được đến dầm lòng ở Lệ Chi Viên để… khóc. Đó là một sự thật không cần giải thích, là những xúc cảm tử tế của người đời dành cho tài ba và nhan sắc oan khiên. Tôi nghĩ, phải người ham đọc, ham hiểu và ưa sống nội tâm, có cái Tâm sâu thẳm lắm, thì người ta mới nảy ra cái ý định tìm về “hiện trường” của thảm án kinh hoàng đệ nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam xảy ra đã 566 năm trước kia.

Đoạn sông ngắn với những vụ án oan “động trời”… (Phần 2) 31/10/2008

Bài 2: Giải ảo nghi án “quan Thái sư hóa hổ, giết vua”! Người ta bảo, các nhà khảo cổ, các nhà địa chất và mấy bác làm sử là những người tiêu thời gian hoang phí nhất, sai số hằng ngày của họ (thậm chí) là cả thế kỷ, món ưa thích của họ là những kỷ nguyên xa xôi như… không có thật với toàn những triệu triệu tỷ tỷ năm mà ở đó con người bé hơn cả những hạt cát trong hệ thiên hà.

Đoạn sông ngắn với những vụ án oan “động trời”… (Phần 1) 30/10/2008

Sông Đuống kỳ tích và kỳ ảo cả đôi bờ, cả trong trận mạc xưa lẫn trong ngun ngút thơ văn. Nếu thi sỹ Hoàng Cầm tiếp tục “anh đưa em về Sông Đuống”, con sông nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kỳ ấy, thì bây giờ vẫn cứ gặp ở ven sông cả cái Bốt Hồ xám ngoét, sừng sững, tang thương tội ác quân thù, kiểu “lưỡi dài lê sắc máu”.

Hùng Vương dựng nước - Tập IV - 9 25/10/2008

Góp bàn về văn hóa Đông Sơn: Văn hóa Đông Sơn nói chung và di chỉ Đông Sơn nói riêng, từ lâu đã trở thành đề tài được các nhà khảo cổ học, sử học,… trong nước và nước ngòai chú ý bàn luận tới. Nhưng đến nay vẫn còn nhiều vấn đề chưa nhất trí được như nội dung, phạm vi phân bố, niên đại, nguồn gốc, tính chất,… Sở dĩ chưa nhất trí được là do nhận thức của mỗi người, song cũng do một nguyên nhân khá quan trọng là tài liệu còn quá ít.

Hùng Vương dựng nước - Tập IV - 8 17/10/2008

Các giai đọan phát triển của văn hóa Phùng Nguyên qua hoa văn đồ gốm. Một trong những vấn đề khảo cổ học có tầm quan trọng đáng kể hiện nay là việc tìm hiểu văn hóa Phùng Nguyên (1). Việc tìm hiểu nó sẽ giúp cho chúng ta giải quyết nhiều vấn đề khảo cổ học khác, trong đó có vấn đề đang được đề ra ấp thiết: vấn đề lịch sử thời Hùng Vương – thời kỳ dựng nước và giữ nước đầu tiên của dân tộc ta.

Hùng Vương dựng nước - Tập IV - 7 16/10/2008

Về khái niệm thời Hùng Vương: Thế nào và lúc nào là thời Hùng Vương? Thời gian vừa qua, các nhà nghiên cứu, mặc dù đã có nhiều suy nghĩ, nhưng chưa có dịp trực tiếp bàn bạc nhiều về vấn đề này, mà thường chỉ qua cách gọi tên cho quãng thời gian mà mình nghiên cứu, vắn tắt gọi quan điểm của mình, gián tiếp nói quan điểm của mình. Tẩn mẩn sa vào chuyện chữ nghĩa, chúng tôi đã thử thu nhặt những từ mà các nhà nghiên cứu đã chọn dùng để mệnh danh cho quãng thời gian lịch sử mà mình nghiên cứu.