Thành cổ Hà Nội – Xứng tầm Di sản Văn hóa thế giới

Ngày đăng: Thứ tư 14/04/2010 12:00:00 (GMT +7)

Di tích gắn với lịch sử của quốc đô Thăng Long và tổng hanh dinh quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Sau khi lên ngôi sáng lập triều Lý, năm 1010, Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra thành Đại La và đổi tên là Thăng Long. Sau khi chọn Thăng Long làm nơi định đô, các vua nhà Lý và sau đó là nhà Trần, nhà Lê đã cho xây dựng hệ thống thành luỹ tại đây.

Ngoài những di tích trên mặt đất là Kỳ Đài, Đoan Môn, nền Điện Kính Thiên, Hậu Lâu, Bắc Môn, nhà - hầm D67 và tường bao cùng 8 cổng hành cung, năm 2002 cuộc khai quật khảo cổ do Viện Khảo cổ tiến hành tại 18 Hoàng Diệu đã phát lộ một quần thể bao gồm nhiều loại hình di tích kiến trúc dưới lòng đất. Những hiện vật được khai quật đã chứng minh rằng, Thăng Long – Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của Việt Nam trong suốt mười thế kỷ.

Cột cờ Hà Nội

Kỳ Đài còn gọi là Cột Cờ, là dấu tích còn lại của thành Hà Nội thời Nguyễn, được xây dựng năm 1805-1812 trên vị trí của Tam Môn, cổng phía ngoài của Cấm thành thời Lê (thế kỷ 15-17). Kỳ Đài cao hơn 40m gồm thân trụ hình bát giác, lầu nóc để dựng cột cờ, xây trên bệ tam cấp đồ sộ.

Đoan Môn là cổng chính phía Nam để vào bên trong Cấm thành. Đoan Môn có niên đại thời Lê (thế kỷ 15), được xây bằng đá và gạch vồ, có chiều cao là 6m. Cổng có 5 cửa vòm, cửa chính giữa có gắn một phiến đá khắc chữ Đoan Môn. Dưới lòng đất Đoan Môn, cuộc khai quật khảo cổ học năm 1999 đã tìm thấy dấu tích đường viền đá lát chân tường và sân gạch từ thời Lê, dấu tích con đường lát gạch hình hoa chanh thời Trần và nền gạch thời Lý ở lớp dưới cùng.

 


Thềm diện Kính Thiên

Điện Kính Thiên được xây dựng năm 1428 trên vị trí của điện Càn Nguyên, Thiên An thời Lý - Trần (thế kỷ 11-14). Hiện nay chỉ còn nền cũ và hai thềm rồng đá.

Thềm rồng phía trước điện được xây năm 1467, có 9 bậc bằng đá. Thềm chia thành 3 lối lên xuống đều nhau bằng đôi lan can đá chạm rồng. Lối chính giữa dành cho vua đi, hai bên dành cho quần thần.

Thềm rồng phía sau nền điện được tạo tác khoảng cuối thế kỷ 17, đầu thế kỷ 18 với quy mô nhỏ hơn so với thềm rồng phía trước, chỉ có một lối lên xuống với 7 bậc.

Nhà và hầm D67 ở phía Bắc của nền điện Kính Thiên, là trung tâm Sở chỉ huy của Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh 1954-1975, trong đó có phòng làm việc và phòng nghỉ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, vị tướng nổi tiếng nhất trong hàng ngũ tướng lĩnh của Việt Nam. Đây cũng là nơi diễn ra một số cuộc họp của lãnh đạo quân sự cao nhất đưa ra các quyết sách về chiến tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

 


Hậu Lâu-Lầu Công chúa

Hậu Lâu còn gọi là Tĩnh Bắc Lâu, Lầu Công chúa hay Pagode des Dames (Chùa Các bà), là công trình được xây dựng muộn hơn (1821) so với các di tích nằm trên trục trung tâm của Thành Hà Nội. Ban đầu được sử dụng vào mục đích tôn giáo (thờ Phật). Cuối thế kỷ 19 Hậu Lâu bị hư hỏng nặng, người Pháp đã cải tạo xây dựng lại như hiện nay.

Tại đây, năm 1998, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy các hiện vật có niên đại từ thế kỷ 9 đến đầu thế kỷ 20. Tại độ sâu 3,2m đã tìm thấy dấu tích bến nước thời Lê sơ được xây dựng bằng gạch và đá chân tảng hoa sen từng được dùng để đỡ các cột gỗ thời Lý, Trần và rất nhiều đồ gốm sứ trắng mỏng - đồ ngự dụng - thời Lê sơ.

 


Bắc Môn

Bắc Môn là cổng thành phía Bắc, một trong 5 cổng thành duy nhất còn lại của thành Hà Nội thời Nguyễn, xây dựng năm 1805.

Cổng thành được xây bằng gạch với vòm bằng đá, giữa cửa có tấm biển đá ghi 3 chữ Hán “Chính Bắc Môn”, diềm biển trang trí hoa dây. Trên cổng thành hiện nay thờ hai vị Tổng đốc Nguyễn Tri Phương và Hoàng Diệu đã tuẫn tiết theo thành Hà Nội.

Năm 1999 cũng tại đây, các nhà khảo cổ đã phát hiện các phần còn lại của một bức tường xây bằng đá và gạch vồ, nền móng dày 1,2m và dấu tích của một kiến trúc khác thời Lê tại độ sâu từ 1,66m - 2,20m.

Năm 1805, khi xây thành Hà Nội theo kiểu Vauban, nhà Nguyễn đã xây tường bao từ cửa Đoan Môn quanh nội điện làm Hành cung để vua làm việc và nghỉ ngơi mỗi khi Bắc tuần. Hiện nay, trong Thành cổ còn 8 cổng và các cổng này đã được nhà nước bảo hộ Pháp liệt hạng năm 1925.

Chính khuôn viên này từ năm 1954 - 2004 là vị trí cơ quan đầu não chiến lược, khu A sở chỉ huy Bộ Quốc phòng.

Hố khai quật khảo cổ
Năm 2002-2003, một cuộc khai quật khảo cổ học lớn được tiến hành tại 18 Hoàng Diệu đã xuất lộ một quần thể di tích vô cùng quý giá, minh chứng cho sự hiện hữu và trường tồn của Thăng Long Hà Nội qua hàng ngàn năm lịch sử. Tại đây đã phát hiện được rất nhiều loại hình di tích kiến trúc và di vật có niên đại cách nay 1.300 năm, bắt đầu từ thời Đại La (thế kỷ 7-9) qua các thời Đinh - tiền Lê (thế kỷ 10), thời Lý (1009 - 1225), Trần (1226-1400), Lê sơ (1428-1527), Mạc (1527-1592), Lê Trung Hưng (1592-1789) và Nguyễn (1802-1945).

Trên thế giới rất hiếm có Thủ đô một nước mà trong lòng đất còn bảo tồn được một quần thể di tích, di vật mang bề dày lịch sử - văn hoá lâu dài và có các tầng văn hoá chồng xếp, nối tiếp nhau một cách khá liên tục như thế. Tổng Giám đốc UNESCO, ông Koichiro Matsura, khi đến tham quan khu di tích tháng 7/2005 đã đánh giá rằng: Đây là khu di tích độc đáo, có tầm quan trọng đặc biệt không chỉ đối với Việt Nam mà cả thế giới.

Hiện, hồ sơ lý lịch Khu Di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội đã được hoàn thiện trình UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Ông Nguyễn Thanh Sơn - Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, kiêm giữ chức Chủ tịch Uỷ ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, thành viên hội đồng UNESCO thế giới cho biết dự kiến tháng 10/2010, UNESCO sẽ có quyết định công nhận Khu Di tích Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội là Di sản thế giới, đúng vào dịp kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội./.

Bài viết cùng chuyên mục

Trong đợt khai quật khảo cổ học tại di tích miếu Đồng Cổ (Minh Khai, Từ Liêm, Hà Nội) bên cạnh việc phát hiện được các vết tích kiến trúc, các di tích ...

Những bảo vật của vua Hàm Nghi để lại trên đường xuất bôn khởi chiếu Cần Vương được người dân xã Phú Gia (huyện Hương Khê, Hà Tĩnh) gìn giữ hơn ...

Nhiều khả năng 2 "cụ" cóc đá là sản phẩm của người Chăm, có niên đại ở khoảng thế kỷ V trước Công nguyên đến thế kỷ VII sau Công nguyên. Khi thổi, ...

Chùa Tảo Sách (hay còn gọi là Tào Sách, Linh Sơn tự) ở số 386, đường Lac Long Quân, phường Nhật Tân, nằm trong quần thể chùa, đình, phủ, miếu nổi tiếng ...

Có thể nói, nghề thêu là một trong những nghề thủ công truyền thống nổi tiếng ở Việt Nam. Nghề thêu có từ rất sớm, ngay từ thế kỉ I người Việt đó ...

Vân Khánh  Báo Gia đình & Xã hội Xuân Canh dần Ngày mai họ sẽ bắt đầu lật từng thớ đất kia lên. Dưới lớp đất sậm vàng kia liệu có chứa đựng ...

Ngày xưa, vào tháng Chạp, các nghệ nhân vẽ tranh dân gian từ mọi nơi mang tác phẩm của mình về Đình Hàng Trống để bày bán, bởi vậy hình thành nên dòng ...

Quảng Trị là mảnh đất hội tụ nhiều dấu ấn của nhiều nền văn hóa, điều này được thể hiện qua việc hàng chục nghìn hiện vật được phát hiện và ...

Hoàng Thành là nơi diễn ra sự giao thoa nhiều giá trị nhân văn có ý nghĩa toàn cầu của phương Đông và thế giới, biểu thị trong qui hoạch đô thị, tạo dựng ...

Một bản kinh Kim Cương (còn gọi Kim Cang) được thêu cách đây 209 năm, chiếc lư bằng sứ thời hậu Lê và chiếc bình bát chu sa của hòa thượng Thạch Liêm, sau ...