Số phận kỳ lạ của pho tượng đồng 400 năm!

Ngày đăng: Thứ ba 24/11/2009 12:00:00 (GMT +7)

Thái phó Nguyễn Ư Dĩ là cậu ruột Chúa Nguyễn Hoàng, người đã nuôi dạy Nguyễn Hoàng từ lúc lên 2 tuổi. Chính Nguyễn Ư Dĩ đã thay mặt Nguyễn Hoàng đến xin lĩnh ý Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Nhân được lời khuyên “Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân” (Hoành Sơn một dải, dung thân suốt đời) của Trạng rất hợp với ý của Thái phó Nguyễn Ư Dĩ nên ông đã theo phò tá Nguyễn Hoàng buổi đầu đến Ái Tử.

Nguyễn Ư Dĩ cũng là người có công lớn trong việc giúp Chúa Nguyễn xây dựng cơ đồ ở Đàng Trong, nhất là thời gian gần 70 năm của Chúa Nguyễn Hoàng đến đóng dinh ở đất Quảng Trị.

Bức tượng đồng hiện nay của Nguyễn Ư Dĩ được người dân lưu giữ, thờ cúng tại thôn Trà Liên Tây, mang một giá trị văn hoá sâu sắc. Tượng được đúc vào khoảng thế kỷ 17, cao 0,62m, phần vai rộng 0,30m. Tượng đúc bằng đồng, ở tư thế ngồi ghế thấp, hai chân gấp khuỷu hơi dạng ra, nét mặt hơi nhìn xuống, khuôn mặt chữ điền, mũi cao, cằm vuông, râu dài, tai to, đội mũ quan hai lớp, chân đi hia để lộ phần mũi. Đặc biệt, toàn thân được khoác tấm áo choàng rộng phủ từ vai xuống, vắt trên hai chân.

Mấy trăm năm nay, người dân thôn Trà Liên Tây xem bức tượng đồng như linh vật để thờ cúng trong làng. Tuy vây, qua thời gian với những biến thiên của lịch sử, bức tượng đồng Nguyễn Ư Dĩ lại trải qua một số phận lỳ lạ! Theo ông Phan Văn Khuynh, Trưởng Ban Văn hoá xã Triệu Giang, trước đây, pho tượng được đặt tại một ngôi chùa trong làng có tên là Liễu Bông (vị trí nằm gần 1 Quốc lộ hiện nay), năm 1972, bom Mỹ đánh phá ác liệt, rất may bức tượng vẫn được người dân bảo vệ nguyên vẹn. Pho tượng thuộc loại hiện vật thờ cúng của làng, không thể di chuyển, vì vậy, ngày hoà bình lặp lại, trên nền chùa cũ, người dân đã dựng lại một ngôi chùa đơn sơ để đặt bức tượng thờ.

Do địa thế nền ngôi chùa cũ nằm khá gần đường quốc lộ, việc bảo vệ bức tượng chủ yếu dựa vào sự giám sát của người dân nên năm 1989, kẻ gian đã đánh cắp bức tượng. Cả làng Trà Liên thời đó xôn xao đỗ đi tìm. Ông Hồ Quang Phục, một trong những người đi tìm pho tượng bị đánh cắp thời đó, kể: “Do bức tượng quá nặng, kẻ gian đã không vận chuyển đi xa được. Tại bờ sông Thạch Hãn, dấu chân kẻ gian (do mang tượng quá nặng) đã in hình trên bờ cát ven triền sông. Tôi và người dân trong làng đã phải dùng thuốn thép “rà” tìm, sau 2 hai ngày thì phát hiện bức tượng đồng bị đánh cắp của làng bị vùi trong cát.”

Cũng theo người dân trong làng, bức tượng đồng đã nhiều lần bị kẻ gian dòm ngó bởi nghi là có chứa vàng và đồng đen! Kể từ đó, để phòng mất cắp, người dân đã dời pho tượng đến bên đình làng rồi xây một cái am nhỏ để thờ cúng. Dẫn chúng tôi đến nơi đặt bức tượng hiện nay, ông Khuynh cho biết: “Hiện tại, pho tượng đã được chính quyền xã kết hợp với Trường Tiểu học Triệu Giang quản lý. Trên thực tế thì việc quản lý pho tượng đồng chủ yếu do người dân trong làng”.


Bức tượng Thái phó Nguyễn Ư Dĩ, mang trong mình một giá trị văn hoá lớn lao như lời đánh giá của một cán bộ Bảo tàng Quảng Trị: Đây là bức tượng có một không hai, không gì sánh kịp, đã tồn tại hàng trăm năm và đã trở thành báu vật quốc gia. Theo ghi nhận của chúng tôi, mặc dù được đặt trong cái am nhỏ bằng bê tông cốt thép khá kiên cố song nó lại nằm giữa đồng không mông quạnh. Với việc “tự quản lý” của người dân trong thôn, liệu ai giám chắc rằng bức tượng sẽ không bị đánh cắp hay xâm hại một lần nữa?

Bài viết cùng chuyên mục

Cụ Triệu Văn Mão ở Vạn Phúc (Hà Tây) là người say mê sưu tầm và khôi phục cách dệt lụa truyền thống, tái hiện nhiều mẫu hoa văn cổ hết sức quý giá.

Nguyễn Trãi - một người tài ba lỗi lạc, hiếu với cha, trung với nước. Khi nhà Vua không được coi là một minh quân thì ông đã treo ấn từ quan, nhưng lúc ...

Cùng những phát hiện quan trọng về các dấu tích kiến trúc, một số lượng lớn đồ gốm sứ là những vật dụng dùng hàng ngày trong Hoàng cung qua nhiều thời ...

Cùng những phát hiện quan trọng về các dấu tích kiến trúc, một số lượng lớn đồ gốm sứ là những vật dụng dùng hàng ngày trong Hoàng cung qua nhiều thời ...

Làng cổ Đường Lâm, Sơn Tây là nơi thu hút không ít nhiếp ảnh gia, đạo diễn, các nhà quay phim và nhiều học giả. Không chỉ có truyền thống văn hóa, lịch ...

Có mặt trong hội chèo thờ tại đền Mưng (làng Mưng, xã Trung Thành, Nông Cống, Thanh Hóa), cảnh tượng lễ xuất thuyền hôm chính hội làm chúng tôi kinh ngạc, ...

Tháng 11/2005, Không gian Văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đã được công nhận là “Kiệt tác truyền khẩu và di sản phi vật thể của nhân loại”. Khác với Nhã ...

Đền tọa lạc trên một khu đất cao ráo ngoảnh mặt ra sông cửa Tiền, cạnh ngõ phía Tây của ngôi chợ tỉnh. Vì có khuôn viên rộng rãi, thoáng đãng, trồng ...

Thành Nhà Hồ ( hay còn gọi là thành Tây Đô, thành Tây Giai) thuộc địa phận hai xã Vĩnh Tiến và Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, ở phía Tây thành phố Thanh Hóa.

Nhắc đến huyện Tân Lạc là nhắc đến một vùng đất nổi tiếng trong bốn Mường của tỉnh Hòa Bình (nhất Bi, nhì Vang, tam Thàng, tứ Động), và nơi đây cũng ...