Khoa học và tiên tri phần 2 (tiếp theo)

Ngày đăng: Thứ bảy 05/04/2008 12:00:00 (GMT +7)

Người ta không thể chối bỏ kinh nghiệm, từng trải về nội tâm của cá nhân (với những người này những từng trải, kinh nghiệm đó THẬT như trong cuộc sống thường ngày), nhưng nghiên cứu thế giới chủ quan bằng phương pháp khoa học là điều không thực hiện được. Những trải nghiệm chủ quan thường không thể diễn tả truyền đạt bằngcác cách thông thường mà phải dùng đến những phương tiện thể hiện đặc biệt như hình ảnh, âm thanh, mô phỏng bằng lời bằng động tác...

Những người xây dựng các thuyết nói trên thường xuất phát từ trải nghiệm, kinh nghiệm bản thân là những bằng chứng chủ quan khiến họ tin chắc chắn vào tính xác thực của các thuyết đó. Những thuyết được xây dựng trên những khởi điểm là trải nghiệm cá nhân đều xa lạ với khoa học chính thống, vì trải nghiệm không thể truyền đạt hay học tập. Những thuyết này nhờ sự ủng hộ của những người có trải nghiệm tương tự ủng hộ nên tồn tại qua thời gian. Người không có trải nghiệm cá nhân chỉ có thể đến với những thuyết này do đã đặt niềm tin của mình vào thuyết đó hoặc vào những người đại diện của thuyết đó hoặc do bị thuyết phục .

Vậy niềm tin là gì? Tin là khi ta quan niệm một cái gì đó là sự thật không cần đến các chứng nghiệm. Mặt khác niềm tin là một khả năng tâm lý đặc biệt của con người khiến ta có thể hành động (ra quyết định) bất chấp thiếu sót thông tin về đối tượng. Nếu xét kỹ ta sẽ thấy suốt ngày vẫn hành động chủ yếu dựa vào niềm tin. Nếu chỉ hành động khi biết đầy đủ về đối tượng ta sẽ không làm được gì hết. Người ta cho rằng khi không bị thuyết phục mà vẫn có niềm tin thì niềm tin ấy có thể xuất phát từ tiềm thức. Nói đến tiềm thức hoặc vô thức là nói đến những cái không thể nắm bắt nên tranh luận là vô ích. Tiềm thức, vô thức là những khái niệm được xây dựng nên do các khoa học Tâm lý học, Tâm thần học và được vận dụng để giải thích các hoạt động tinh thần của con người. Nhưng cũng chính vì thế các khoa học này nằm trên vùng giáp ranh với siêu hình. Khi sử dụng thuyết Âm Dương Ngũ Hành xem hệ thống các khái niệm này là cơ sở để xây dựng những học thuyết khác như Y học, Phong Thủy, Bốc phệ... ta chỉ có thể dựa vào niềm tin về sự xác thực của chúng và lý giải rằng niềm tin đó xuất phát từ những trải nghiệm sâu xa còn lưu lại trong tiềm thức của chúng ta. Những trường hợp nghiệm đúng khi vận dụng các nguyên lý này củng cố niềm tin của ta, -nhưng như đã nói - với nguyên tắc của khoa học chính thống thì một số trường hợp đúng chưa bảo đảm tính khả nghiệm của lý thuyết. Người ta nói rằng muốn hủy diệt một đối tượng nào chỉ cần lấy lại niềm tin đã đặt vào nó. Một khi anh đã không tin vào những điểm xuất phát dựa vào niềm tin của một học thuyết thì với anh học thuyết ấy đã sụp đổ bất chấp những chứng nghiệm là nó có khi đúng. Tại sao vậy? Tại vì cho cùng một đối tượng trên cõi đời có nhiều con đường của niềm tin xuất phát từ những vũ trụ quan khác nhau đưa đến những học thuyết tương đương. Với những nền văn minh phát triển song song nhau, mỗi học thuật tiên tri là một hiện tượng văn hóa khu vực mang phong cách tư duy truyền thống và vũ trụ quan đặc thù, được một khu vực địa cầu chấp nhận áp dụng và có một mức độ chứng nghiệm nhất định. Gia nhập vào vũ trụ quan và dòng tư duy truyền thống đó ta sẽ tiếp thu được tinh thần học thuật và vận dụng được học thuật của khu vực đó.

Hãy lấy thí dụ Phong Thủy. Người Ấn độ cũng có môn Vaastu hoàn toàn tương đương trong vận dụng nhưng có xuất sứ lịch sử từ kinh Veda trước đây ba ngàn năm. Cơ sở ứng dụng của Vaastu là một Mandala (đồ thức năng lượng) cho phép người Ấn căn cứ vào đó kiến thiết nhà cửa, đền đài, đô thị cho hợp với những nguyên tắc vũ trụ. Khác với Phong Thủy được bổ sung thêm thắt chủ yếu trong thập kỷ cuối, những nguyên tắc chủ yếu của Vaastu đã có từ thuở ban đầu. Điều thú vị là người Ấn ngày nay không tin lắm vào Vaastu và thuật Phong thủy Trung Hoa cũng bắt đầu thịnh hành ở Ấn. Ta có thể xem hiện tượng này là do theo mốt nhiều hơn là do nhu cầu thực sự. Ở một số nước Âu Mỹ người ta cũng rải rác nghiên cứu ứng dụng Vaastu và có những người tỏ ra vô cùng lạc quan say mê với thuật này. Người châu Âu thoát thân từ cái nôi của khoa học tự nhiên khi làm quen với Phong Thủy không gặp khó khăn trong việc chấp nhận tính môi sinh của thuyết Loan Đầu cũng như hệ phương vị Bát Quái cùng các thuộc tính Ngũ hành Âm Dương như một hệ tiên đề không thể chứng minh. Nhưng những cách suy diễn duy lý dựa hoàn toàn vào các tổ hợp số được sắp xếp bằng một thủ tục máy móc thí dụ trường hợp „hợp thập“ trong Huyền Không làm người ta khó chịu vì trộn lẫn duy lý với siêu hình. Cái chính xác số học có gì đó không hợp với những quan niệm siêu hình như chính thần, linh thần... Mặt khác, các tài liệu kinh điển về Phong Thủy chưa bao giờ nói đến thuật trấn yểm và các vật phẩm phong thủy như thiềm thừ, chó đá, sáo trúc... xa hơn nữa là bùa chú. Các nhà phương thuật hay thuật sĩ thực hành phong thủy đã gia nhập những phương tiện này – vốn xuất sứ từ man thuật, vu thuật cổ xưa - vào phong thủy. Khó thể nói đây là việc phong phú hóa hay huyền bí hóa phong thủy. Chúng ta có căn cứ để tin cùng Trương Huệ Dân rằng người xưa đã do rèn luyện công phu kiến được Khí và nhận ra được những thuộc tính của Khí phụ thuộc vào đặc điểm phương vị , môi trường và đã căn cứ vào những kinh nghiệm này để tổng hợp nên môn Phong Thủy. Những kết quả tổng hợp này có thật sự bao gồm hết được những hiện tượng phong thủy liên quan đến Khí hay không, câu hỏi này cũng chỉ có những người kiến được KHÍ mới trả lời nổi. Có cơ sở để tin rằng vẫn có những người có ít nhiều khả năng như vậy. Dù không phải ai cũng có thể kiến Khí để nắm bắt được quy luật khách quan trong phong thủy, người ta tin rằng những quy luật đó tồn tại và có thể chứng nghiệm chúng trong vận dụng các quy tắc chính của phong thuỷ. Khó khăn chủ yếu trong nhận dạng quy luật phong thủy là tính xếp chồng tác dụng quy luật mang tính khách quan với tác dụng lòng tin của con người mang lại. Và như vậy, môn phong thủy trong những khu vực văn hóa khác nhau rất có thể được chứng nghiệm ít nhiều khác nhau.

Tác dụng của lòng tin? Trong phong thủy (cũng như vận dụng các thuật tử vi, tử bình...) Người ta giải thích hiện tượng đã, đang xẩy ra gắn liền với môi trường sống đồng thời cũng thực hiện các phép tiên tri cho tương lai, hậu vận một ngôi nhà trong quan hệ với chủ nhà. Bản thân hiện tượng Tiên tri đã là một chủ đề nghiên cứu của triết học, tâm lý học. Một tiên tri có thể xem là một định hướng khiến con người vận động thụ động theo hướng đó và tiên tri được chứng nghiệm. Một tiên tri cũng có thể là một chỉ dẫn để con người trong cuộc chủ động thay đổi những điều kiện tiên quyết khiến không thể chứng nghiệm được tiên tri. Vậy niềm tin vào tiên tri có thể làm cho tiên tri được chứng nghiệm hoặc không được chứng nghiệm. Muốn thực chứng khả năng chứng nghiệm của tiên tri phải loại bỏ ảnh hưởng cái Tin của con người, trong Phong Thủy đó là điều không đơn giản. Nghiên cứu phong thủy cũng không thể ra ngoài nguyên tắc này. Mặt khác Tiên tri bằng các thuật Tử vi, Tứ trụ, phong thủy căn cứ vào những quy ước cách cục rút ra từ suy diễn và thực chứng chỉ là những tiên tri „mờ“: Không ai có thể trực tiếp từ những thuật này nhận ra được một sự việc dứt khoát sẽ xẩy ra vào thời điểm, địa điểm xác định. Các tư liệu lịch sử cho thấy rằng những tiên tri mang tính định mệnh, khẳng định bao giờ cũng thu nhận được bằng con đường khác.

Lý Hoàng Khôi

----------------------------
Tư liệu tham khảo:
Nguyễn Vũ Tuấn Anh: Tìm về cội nguồn kinh Dịch, Nhà xuất bản Văn Hóa Thông tin Hà Nội
Gereon Hach: Vaastu, nhà xuất bản Goldmann 2000
AstroAnalysis, nhà xuất bản Random House 2005
Richard Tarnas: Das Wissen des Abendlandes, nhà xuất bản Albatros 2006
Alexander Wulfig: Lexikon der philosophischen Begriffe, Nhà xuất bản fourier 1999
Amit Goswami, Richard Reed, Maggie Goswami: The Self-Aware Universe, Penguin Group 1993

----------------------------
Các ý kiến tham khảo:

* Các bài viết như thế này hầu như chỉ có tác dụng tiêu cực vì nó càng làm cho Lý học Đông phương trở nên huyền hoặc hơn, ở thái cực còn lại nó nhấn mạnh thêm tính tầm thường (mang tính tâm lý) của Khoa học. Trong khi tính lặp lại của khoa học nhằm khẳng định tính phổ biến và tính tất yếu của các qui luật khoa học đã và đang thực sự là mơ ước và là đỉnh cao của sự nhận thức và tri thức.
Tôi không hiểu tại sao, con người rất hay bị lối tư duy đối lập chi phối... Cụ thể là người ta rất hay tư duy theo kiểu so sánh "cái này, cái kia cái nào nhất..." trong khi ai cũng tự hiểu rằng thiếu cái này thì cái kia đâu có ý nghĩa gì.
Trong quá trình tồn tại của mình, nền văn minh phương đông làm nên nền Lý học Đông Phương (đến trước thời hiện đại), tương tự như vậy nền văn minh phương tây (và phương đông thời hiện đại) làm nên nền khoa học. Có bao giờ chúng được sinh ra để đấu nhau đâu... Chúng được sinh ra để phục vụ con người, giúp con người làm ra giá trị và tăng năng suất lao động - nhằm tăng chất lượng cuộc sống của nhân loại.
Không nên chút nào chỉ vì nền Lý học có dáng vẻ rất tương thích với sự tiên tri mà nghĩ rằng nó sinh ra là chỉ để tiên tri. Không nên làm méo nghĩa của khái niệm Tiên tri để rồi tùy tiện suy diễn rồi không cho phép Khoa học léo hánh đến địa hạt này...
Ngược lại, không được võ đoán mà cho rằng Khoa học chỉ biết dự báo, vì Khoa học cũng do Con Người làm ra, nó là một thực thể đang sống... Còn sự tồn tại của con người thì nó còn phát triển. Tính tiên tri và qui luật nhân quả không lạ gì đối với các nhà khoa học dù Tây hay Ta.
Tóm lại, nền Lý học nếu được sụ góp sức xây dựng và phát triển của mọi người như anh Thiên Sứ chẳng hạn, thì nó sẽ rất khoa học tức là:
- Có tính khái quát .
- Có tính lặp lại.
Khi đó nó sẽ phản ánh qui luật tất yếu khách quan. Ngay cả sự "Cảm ứng hiện đại" cũng sẽ là khách quan.
Và Khoa học trong quá trình phát triển thì chắc chắn rằng:"Khi Khoa học đã đạt được trình độ nhất định" nó sẽ nghiên cứu "số phận con người" như là một lĩnh vực khoa học.
Thực vậy, không có môn nào từ trên trời rơi xuống, tất cả đều do con người làm ra và đều cần phải được sự tôn trọng đúng mực.
"Khoa học chưa tiên tri hay Lý học chưa khoa học" đều là bài toán đặt ra để thế hệ hôm nay và mai sau phải nhận lấy và giải quyết nó. Nếu có sự ám thị nào quá nặng đến mức trở thành định kiến thì phải thay đổi nó, vì thực sự nó vốn do con người làm ra cả...
Thân mến

Quangnx

* Hiện nay có rất nhiều nhà nghiên cứu dùng cụm từ "khoa học huyền bí" để mô tả các phương pháp tiên tri, hoặc các phương pháp ứng dụng cổ xưa khác trong cuộc sống con người. Hoặc cũng có khái niệm tương đương nhưng bao hàm hơn là "khoa học tâm linh". Đây là một sai lầm trong sử dụng khái niệm ngôn ngữ khí bản chất của các vấn đề "tâm linh" và "huyền bí" là những cái mà chính khoa học không lý giải được. Hay nói chính xác hơn là chưa thể lý giải được. Do đó sự gán ghép trên mang tính khiên cưỡng. Nhưng chính điều này lại thể hiện xu hướng khoa học hóa những vấn đề và hiện tượng còn bí ẩn trong cuộc sống con người - Những vấn đề liên quan đến các phương pháp ứng dụng của các nền văn hóa cổ còn tồn tại trong xã hội loài người mà trước đầy vốn bị coi là "mê tín dị đoan" đã bắt đầu được coi là đối tượng nghiên cứu của khoa học, khi người ta đã đặt danh từ khoa học phía trước nó.
Tác giả bài viết trên có lẽ cũng không muốn dùng các khái niệm trên, nên ông dùng khái niệm "Khoa học phi chính thống". Khái niệm này chính xác hơn, nhưng vẫn chưa ổn.
Theo tôi:
Không có vấn đề khoa học phi chính thống. Mà chỉ có những giá trị bị thất truyền của những tri thức vượt ngoài tri thức hiện đại nên huyền bí đến ngỡ ngàng với tri thức hiện đại. Khái niệm "tâm linh" chỉ là một cách giải thích tính huyền bí chưa giải thích được.
Theo tôi nên dùng một cụm từ khác như để so sánh giữa khoa học chính thống và khái niệm về những vấn đề thuộc về các phươntg pháp tiên tri cổ đang tồn tại trong các nền văn hóa của nhân loại là: "Khoa học chính thống và khả năng tiên tri đã tồn tại" .
Không dám tự cho là đúng. Xin quí vị và anh chị em minh xét.

Nguyễn Vũ Tuấn Anh

* Hoàn toàn nhất trí và xin chia sẻ với anh Nguyễn Vũ Tuấn Anh nhận định trên.
Anh Nguyễn Vũ Tuấn Anh và các bạn thân mến!
Trong khoa học, chúng ta đã biết Nguyên lý quán tính. Với hiện tượng "Con Lắc Foucault" (là con lắc bình thường có sợi dây dài 68m và mang vật nặng 31kg) các nhà khoa học đã xác định được mặt phẳng chuyển động của con lắc được định vị chính xác theo các sao (hoặc chòm sao) có vị trí ổn định trên Hoàng đạo và người ta đã giải thích hiện tượng trên là một minh họa của Nguyên lý quán tính. Mở rộng ra, thì mọi con lắc hay mọi đội tượng vật chất vận động có tính quá trình (chu trình - sinh hủy) đều đã và đang chịu sự tác động của hiện tượng tương tự kể trên như là một xu hướng chịu sự tác động qui chiếu vĩ mô tất yếu. Bình thường thì chúng ta rất khó phát hiện ra hiệu ứng này, vì ngay cả với con lắc Foucault thì con lắc này phải đủ dài và đủ nặng thì ta mới có thể xem xét hiệu ứng này một cách trực quan được.
Như vậy, chúng ta có 2 yếu tố cơ bản cấu thành trong vấn đề đã đặt ra:
1. Các vật thể dao động - Yếu tố quá trình vận động có tính chu trình.
2. Sự qui chiếu vĩ mô - Yếu tố thiên văn.
Rõ ràng, ngoài những thế và lực tác động vi mô (cục bộ) thường thì rất lớn, thì sự tác động vĩ mô của vũ trụ lên vận động của các quá trình chu trình là có thật. Sự tác động vĩ mô sẽ thực sự đáng kể và trở nên hết sức quan trọng đối với các hệ thống cô lập vận động có tính chu trình một khi đã trung hòa tương đối tốt được các tác động cục bộ.
Tuy con lắc Foucault mới chỉ là 1 thực nghiệm đối với lực hấp dẫn là một lực tương tác có tầm vĩ mô, thì hiệu ứng này rất có thể cũng đã xảy ra đối với phức hợp của các lực có tầm vĩ mô khác ví dụ như lực điện từ, lực hấp dẫn v.v...
Như vậy, sự nhìn thấy nhau của vạn vật trong vũ trụ được thể hiện qua Nguyên lý quán tính, sự bảo toàn năng-khối lượng,.. và nguyên lý Entropy không giảm của hệ kín (Vũ trụ), đã cho chúng ta nhìn ra được tính có cơ sở khoa học của quan điểm thiên văn, chiêm tinh trong các hoạt động dự báo xu hướng của các quá trình có tính sống và sinh hủy. Một khi các hoạt động dự báo đã phát triển và hoàn thiện hơn thì sự tiên tri hay nói đúng hơn là học thuật tiên tri là hệ quả bình thường...
Từ những nhận thức đúng đắn đến một nền Học thuật chân chính là cả một bước dài, nhưng từ nhận thức đến sự trân trọng và quan tâm đúng mực đến thành quả trí tuệ của cổ nhân cũng như của Tổ tiên là viêc ai cũng làm được...
Hiện tại chỉ mong được như vậy...
Thân mến

Quangnx

Mời xem các phần khác:

  1. Khoa học và Tiên tri
  2. Khoa học và tiên tri phần 1
  3. Khoa học và tiên tri phần 2

Bài viết cùng chuyên mục

"Mão/Mẹo/mèo"Các bài viết trước (phần 1, 2, 3) cho tóm tắt các liên hệ của tên 12 con giáp đến tên gọi các con vật trong tiếng Việt - sự tương đồng này ...

1. Giới thiệu tổng quát: Từ các bài viết trước ta đã thấy một số liên hệ sơ lược của tên 12 con giáp như Tý/Tử/chuột, Ngọ/ngựa, Mão/Mẹo/mèo, ...

1. Tổng quát: Từ phần 1, với một cách phân tích đơn giản ta thấy là 12 con giáp liên hệ đến cách gọi tên con vật trong tiếng Việt qua 3 chi Mão/Mẹo/mèo, ...

Vấn đề cội nguồn văn hóa Việt Nam rất quan trọng. Nhiều vị đã mất cả đời người truy tìm, trong đó có LM Kim Định ... Tiếc rằng văn bản lịch sử rất ...

Giá trị của bãi đá cổ Sapa nằm ở chính nội dung những hình vẽ của nó. Nếu không có nội dung này thì giá trị của nó sẽ chỉ là ....đá như mọi hòn đá ...

Sửa soạn hội hè: Người ta phải sửa soạn từ trước ngày Đông chí, bằng cách giã gạo để ủ lên men làm rượu, hoặc để làm bánh, nấu xôi. Hình hai ...

Tìm hiểu ý nghĩa những hình vẽ trên mặt trống đồng Ngọc Lũ. Lời nói đầu: Theo sự phân loại của Hê-gơ, và bản tổng kê của các nhà khảo cổ tại miền ...