Khám phá bí ẩn nhà có mái hình mai rùa

Ngày đăng: Thứ sáu 14/05/2010 12:00:00 (GMT +7)

Từ sử thi Đẻ đất đẻ nước Trong sử thi Đẻ đất đẻ nước của người Mường có một đoạn nói về con rùa bày cho Thủ lĩnh Lang Cun Cần cách làm nhà để ở: "Bốn chân là bốn cột cái, cái mai là mái nhà, xương sống là đòn nóc, xương sườn là rui, miệng là cửa ra vào ở phía trước, đuôi là cửa ra vào ở phía sau...". Truyền thuyết trên đây phản ánh một thực tế thời tiền sử: Những cư dân Việt - Mường cổ đã nhìn vào con rùa mà nghĩ  ra cách làm mái nhà che mưa che nắng. Nhưng nếu như thế thì nhà sàn thời tiền sử phải có mái khum khum hình mai rùa, cửa ra vào phải ở phía trước và phía sau theo chiều dọc của nhà chứ không phải nhà sàn mái nhọn có bờ nóc như hiện nay.
a
Bề mặt trống đồng Ngọc Lũ (trong đó hình 1 là nhà mái khum như  mai rùa và hình 2 là nhà mái nhọn có bờ  nóc).

Tuy nhiên, ngày nay chúng ta đi khắp đất nước, tất cả các loại nhà sàn của các dân tộc từ phía Bắc vào phía Nam đều chỉ thấy nhà mái nhọn có bờ nóc chứ không thấy nhà sàn có mái khum khum như mai rùa.  Hai loại nhà sàn trên trống đồng Ngọc Lũ Để ý trên bề mặt trống đồng Ngọc Lũ chúng ta thấy thể hiện bốn căn nhà sàn, trong đó có hai căn nhà mái vòm, được người xưa khắc họa theo lối trắc diện (tức mặt cắt - pro fill), vì vậy vừa nhìn thấy cột nhà, mái nhà, hai bên vách phía trong nhà và cả người đứng bên trong.

Nhìn mặt cắt ngang của nhà, ta thấy rất giống hình cắt ngang của con rùa, trên nóc là mai rùa khum khum. Hai bên vách cũng không thẳng đứng mà nghiêng về phía trong. Dưới bụng cũng hơi võng xuống như yếm rùa. Còn loại nhà thứ hai được khắc họa theo lối trắc diện dọc: Hai đầu hồi có đầu đao cong vút lên. Trên nóc nhà là hình con chim đang đậu. Ngôi nhà sàn này gần giống như các nhà sàn ở miền núi hiện nay, tức là loại nhà mái nhọn có bờ nóc. Đối diện phía bên kia tâm trống cũng có một ngôi nhà thứ hai như thế.

Như vậy, trên bề mặt trống đồng Ngọc Lũ có bốn ngôi nhà: Hai ngôi nhà mái khum khum kiểu mai rùa và hai ngôi nhà mái dốc giống các ngôi nhà sàn hiện nay. Từ những điều trên  đây có thể nhận định: Thoạt đầu, con người làm nhà mái khum theo lối mai rùa; Dần dần, người ta thấy rằng làm nhà mái khum do độ dốc mái không lớn, dễ bị dột, nên người ta đã cải tiến làm nhà mái nhọn có bờ nóc.

Trường hợp này, mái nhà sẽ dốc hơn, đỡ bị dột hơn. Trên trống đồng Ngọc Lũ số nhà mái khum và mái nhọn như nhau chứng tỏ rằng đây là thời kỳ mà trong cộng đồng cả hai loại nhà cùng song song tồn tại. Niên đại của trống đồng Ngọc Lũ là 2.500 năm cách ngày nay, tức nằm trong khoảng niên đại của thời kỳ Hùng Vương.

Như vậy là vào thời kỳ Hùng Vương, trên đất nước ta phổ biến hai loại nhà sàn mái khum và mái nhọn; Trải qua hàng ngàn năm, nhà mái nhọn có bờ nóc ưu việt hơn, chiếm ưu thế. Nhà mái khum giảm dần, sau đó mất hẳn. Ngày nay, dấu vết còn sót lại của chúng là các mui thuyền. Mui thuyền nào cũng có hình khum khum như mai rùa. Nhà sàn của đồng bào các dân tộc thiểu số ngày nay cũng thường mở cửa lên xuống ở đầu hồi, đây cũng là dấu vết của kiểu nhà hình mai rùa ngày xưa, tức là trổ cửa theo chiều dọc nhà.

Bài viết cùng chuyên mục

Năm 1998, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam đã tiến hành điều tra, khảo sát khảo cổ học tại khu Nam hồ Đồng Mô (thị xã Sơn Tây, Hà Tây) nhằm phục vụ Dự án ...

Phụ là cha. Phụ là âm đọc theo tiếng Hán Việt. 1-Phụ là cha,như phụ mẫu : cha mẹ,phụ thân:cha ruột,dưỡng phụ :cha nuôi 2-Phụ chỉ những bậc lớn hơn ...

I. Thư tịch của Trung Quốca/ Sử sách Trung Quốc từ thời Chu và các triều đại sau đó tuy ít, nhưng đã nói đến người Âu Việt và Lạc Việt là cư dân bản ...

Chữ Hàn Quốc là chữ tượng thanh giống như chữ Khoa Đẩu và nó đuợc phát minh bới một vị vua Hàn Quốc 118 năm sau khi Hoàng tử Lý Long Tường đến Hàn ...

Theo các nhà nghiên cứu, chữ Nôm hình thành và phát triển từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XX trên cơ sở chữ Hán của người Trung  Quốc. Trong suốt quãng ...

Tôi khám phá ra câu nói cuối cùng của Chúa Jesus khi bị đóng đinh trên thánh giá là tiếng Việt! Chuyện khó tin nhưng không phải là không có thật. Trong Sách Tân ...

Sau loạt bài 4 kỳ viết về đi tìm mộ Vua Quang Trung, rất nhiều độc giả đã bày tỏ sự ủng hộ GĐ&XH cuối tuần cũng như tác giả. Cùng với các học giả, ...

Theo cách tính toán của thầy địa lý Dương Văn Sinh, nếu có huyệt mộ chắc chắn chỉ có thể nằm trong khu vực nhà của chị em ông Nguyễn Hữu Oánh, ngay ...

Cùng với nghiên cứu lăng mộ Vua Quang Trung của ông Trần Viết Điền, tại khu vực gò đồi Bình An, gần Chùa Thiền Lâm, Nhà nghiên cứu Huế Nguyễn Đắc Xuân ...

Một sắc chỉ của triều đình Nguyễn liên quan đến việc canh giữ quần đảo Hoàng Sa được gia tộc họ Đặng ở huyện đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi, gìn giữ ...