Họp họ ngày xuân - Nét đẹp của người Việt

Ngày đăng: Thứ ba 21/10/2008 12:00:00 (GMT +7)

Khi đi mỗi người mang theo miệng bát gạo với ba hoặc năm nghìn đồng tùy theo họ quy định. Sau khi tập trung đông đủ, ông trưởng tộc sẽ phân chia công việc. Một nhóm  lo đi chợ, bếp núc chuẩn bị cơm nước, giúp nhà có nhiệm vụ “chắp tịch”. Nhóm này gồm  năm sáu trai đinh tuổi trung niên có khả năng  nấu nướng, chế biến thức ăn. Nhóm thứ hai, đi thăm lăng với tâm nguyện mời ông bà tổ tiên về ăn Tết với cháu con. Số này tập trung toàn bộ con  cháu trong họ, do một người cao tuổi nắm được tất cả các điểm đặt mộ tổ dòng họ dẫn đầu. Khi đi họ thường cầm theo cuốc, dao vài thẻ hương để rẫy cỏ, chặt cây trên mộ rồi thắp hương mời tổ tiên về thụ lộc. Các cụ thường đội khăn đóng, mặc áo the, chống gậy vừa đi vừa kể về từng vị trí các ngôi mộ tổ đặt trên các cánh đồng. Bọn trẻ con quần áo mới xúng xính, chạy lon ton theo bước chân người lớn. Đến trước mỗi ngôi mộ, sau khi thắp hương  khấn vái, các cụ đều gọi con cháu đứng quây quần rồi nói lại rành rọt ngôi mộ tổ này thuộc cành nào ? Chi nào ? Tổ đời thứ mấy ? Được thờ phụng ở đâu ? Những lúc như thế không khí trang nghiêm, thiêng liêng lắm. Tất cả già trẻ, lớn bé đều đứng im. Đây chính là dịp con cháu được ôn lại nguồn gốc  tổ tông và có trách nhiệm ghi nhớ, lưu giữ truyền lại cho đời sau.

Sau khi đi viếng hết các mộ, thường là trong một buổi sáng, mọi người trở về nhà thờ họ. Tất cả tập trung để nghe  một người có trách nhiệm việc trông coi, bổ sung tộc phả thông báo về các việc họ đã làm  trong năm qua. Từ đóng góp xây dựng, sửa chữa mồ mả, nhà thờ và các việc liên quan đến họ tộc đều được thống kê, thông báo rành mạch. Rồi những dự định công việc của họ phải làm trong năm mới. Đầu tiên là phần tự nguyện đóng góp tiền bạc, công sức, ai góp bao nhiêu tùy tâm như là tiền công đức xây dựng. Sau khi có thống kê về tài chính, thiếu đủ bao nhiêu sẽ được phân bổ về các chi, các cành có trách nhiệm đóng góp tiếp. Việc bổ sung vào tộc phả những sự kiện trong năm  như sự thăng quan, tiến chức,  con cháu học hành đỗ đạt, chi nào, cành nào thêm người, mất người... Trước khi chấp bút bổ sung vào tộc phả mọi sự kiện, từng câu, từng chữ, đều được các  trưởng cành, trưởng chi, trưởng tộc bàn bạc kỹ lưỡng. Vào ngày này, những người đi xa thường xin phép được trích ghi phần phả tộc chi mình, cành mình hoặc hỏi han kỹ lưỡng phần quan hệ trong họ mà mình chưa hiểu. Để giải thích thấu  đáo điều này đôi khi các cụ cũng tranh cãi kịch liệt, bởi ai cũng giữ cái lý của mình. Thường thường mọi việc rồi cũng đều suôn sẻ cả. Cũng nhờ có những lần họp họ thế này mà anh trên, em dưới mới có dịp nhận nhau, mới biết được quan hệ họ hàng, dòng tộc.

Mọi việc họ bàn bạc hoàn tất cũng vào khoảng 12 giờ trưa, bữa cỗ được dọn ra. Theo thứ bậc vai vế sắp xếp các cụ đầu cành, trưởng họ ngồi mâm trên rồi lần lượt đến các con, các cháu. Trong bữa ăn, thường bàn luận việc trong năm nhà ai làm được nhà mới, con cháu nhà ai vào đại học, hoặc đi lính... Tất cả diễn ra vui vẻ, ấm cúng như không khí trong một gia đình gồm nhiều thế hệ.

Một thời nét đẹp này bị “lãng quên” vì nhiều lý do khác nhau. Khoảng chục năm trở lại đây, họp họ đầu xuân hay dịp cuối năm được nhiều dòng họ thực hiện. Tuy nhiên  không ít dòng họ đã “hỏi quá” ví dụ như mỗi suất đinh phải đóng khá nhiều tiền khiến những gia đình nghèo, nhiều đinh phải lao đao chạy vạy. Nhớ về tổ tiên là điều nên làm nhưng cũng cần nghĩ tới việc họ  đó có phù hợp với cuộc sống hôm nay không.

Bài viết cùng chuyên mục

Theo các bậc cao niên thuộc vùng trung du tỉnh Nghệ An, hội vật cù ở đây có từ khoảng đầu thế kỷ 15.

Khua luống bắt nguồn từ lao động. Trong quá trình giã gạo, để đỡ nhàm chán, mệt nhọc, thi thoảng người ta khua thêm một vài nhịp vào thành luống (cối ...

Lễ hội Phủ Giầy là lễ hội tôn vinh Thái Mẫu Liễu Hạnh - một bậc "Thiên hạ mẫu nghi", vị thần chủ của tín ngưỡng thờ Mẫu và là một vị Thánh trong ...

Ở nước ta, dân tộc Pà Thẻn có khoảng 6 nghìn người, sống chủ yếu ở 2 tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang. Văn hóa vật chất, tinh thần của người Pà Thẻn ...

Rượu cần luôn hiện hữu trong đời sống sinh hoạt của các dân tộc thiểu số trên dải Trường Sơn – Tây Nguyên nói chung, miền núi Phú Yên nói riêng. Rượu ...

Hội Lim ( 08/10/2008)

Vùng đất Kinh Bắc không chỉ là đất võ mà còn là đất văn, nơi đây đã sản sinh cho đời rất nhiều thuần phong mỹ tục. Hệ thống hội hè, đình đám và ca ...

Trên cao nguyên Mộc Châu (Sơn La), ngoài đặc sản sữa bò còn có phiên chợ tình nguyên sơ với những câu chuyện ly kỳ và cảm động. Những chàng trai, cô gái ...

Đầu xuân đi lễ chùa cầu cho quốc thái, dân an từ lâu đã trở thành một sinh hoạt tính ngưỡng của người dân Việt Nam, trong đó có lễ dâng sao giải hạn ...

Kể cả những người chưa tìm được “một nửa” hay những người tới đây chỉ để suy ngẫm về tình yêu cũng cảm thấy được chia sẻ và được sống ...

Khoảng cuối giờ Thìn, đầu giờ Tỵ ngày mùng một và mùng hai Tết âm lịch hằng năm, lễ hội Tết nhảy - một hình thức sinh hoạt văn hóa độc đáo của ...