Có một ngôi đình cổ… dưới sông Cầu

Ngày đăng: Thứ hai 10/08/2009 12:00:00 (GMT +7)

Ngôi đình đang di dời thì bị ngừng trệ

Nhìn từ xa, đình làng Xưa như một phế tích nằm lúp xúp trên một ốc đảo vào mùa cạn. Xung quanh đình, cỏ dại mọc lan. 4 tấm bia đá gan gà nằm 2 hàng song song đối diện nhau dẫn lối vào phần hậu cung, có bia đã bị cỏ dại và tua gai phủ kín. Bước vào gian nhà gọi là hậu cung đình, một cảm giác lạnh lẽo choán ngợp bởi bên trong, tường vôi loang lổ, đồ vật trống trơn.
Nói trong tiếng gió rít ngoài bãi đê sông cầu, ông lão 84 tuổi Hoàng Văn Bàn xót xa: “Mỗi năm một trận lụt giáng xuống làng tôi, khi ấy làng ngập trong nước, nước dâng lên cao hơn 1 mét. Năm 1990, thôn Đa Thịnh chúng tôi phải di dời vào trong đê sông Cầu để sinh sống và sản xuất. Vì vậy, ngôi đình cũng nằm trong kế hoạch được di dời theo làng”.

Thế nhưng, trong quá trình di dời chẳng hiểu sao lại xảy ra những chuyện đau lòng, dẫn tới những đồn đại tai ác. Cho đến bây giờ, nhiều người dân trong thôn vẫn sợ hãi kể lại rằng khi di chuyển được hết phần tiền cung của đình vào làng mới, thì xảy ra chuyện, 6 thanh niên trai tráng, khỏe mạnh trong làng bỗng dưng bị chết một cách đột ngột(???). Hoảng quá, dân làng họp lại, ngừng ngay việc dỡ đình bởi cho rằng do làm động đình, động chùa nên bị đức thánh quở phạt(?).

Lời đồn đại ấy, dù rằng không có cơ sở, nhưng cũng khiến cho việc di dời đình bị ngừng trệ. Nguyên đình Xưa có 6 tấm bia đá, nhưng 2 bia đá được dỡ ra đã bị thất lạc. 4 tấm bia còn lại đã bị phù sa bồi đắp, chỉ còn nhô lên một nửa. Song 19 pho tượng gỗ của đình thì đã được di dời an toàn về ngôi chùa mới được xây trong thôn.

Những phế tích quý giá

Là người đọc được chữ trên bia đá gan gà, ông Bàn tuổi tận tụy gạt những tua gai của cành duối già phủ lên 1 tấm bia trong cùng, lấy viên gạch non bôi đậm lên những hàng chữ chân phương đọc cho tôi nghe “Thập bản niên chính nguyệt nhị thập nhật” - những dòng chữ khẳng định thêm niên đại của đình Xưa có từ thời Nguyễn.

Ông Bàn bồi hồi nhớ lại: “Đình làng Xưa ngày trước có diện tích hơn 2 mẫu, tọa lạc trên khu đất thôn Đa Thịnh có hình con kim quy và nằm ở phần đầu rùa. Đình có 2 phần là hậu cung và tiền cung, trước đình có cây đa cổ thụ hàng ngàn năm tuổi. Cạnh đình Xưa là chùa Xưa. Phía xa xa, có nhà dạy học, mẫu giáo và trạm xá xã. Nơi ấy, dân làng sinh hoạt sản xuất và thờ tự, hương khói đức thánh Tam Giang.”
Chúng tôi tìm gặp anh Đồng Ngọc Dưỡng, cán bộ Ban QLDT và DT Bắc Giang. Anh Dưỡng là người đã từng đi khảo sát khá kĩ dấu tích của đình làng Xưa. Anh khẳng định, ngôi đình có trước thời Minh Mệnh. Những tấm bia được tạo bằng đá gan gà, khắc hai mặt. Trán bia chạm hình rồng chầu mặt trời, xung quanh chạm hoa lá bằng những đường nét rất mềm mại, tinh tế…

Chuyện di dời ngôi đình với những lời đồn đại khó tin rất cần phải được giải tỏa. Bởi những phế tích đình làng Xưa có niên đại hàng trăm năm là rất quý giá, có ý nghĩa lịch sử sâu sắc và cần được bảo vệ.

Nhớ lại lúc dẫn tôi vào khu phế tích, ông Bàn chỉ vào dải đất xưa nay đã phủ cỏ xanh rì nói rằng dưới lớp đất này vài phân có một hàng đá xanh, mỗi phiến đá dài 90 phân, rộng 40 phân chính là bậc tam cấp ở vị trí giữa tiền cung và hậu cung của đình. Lũ trẻ chăn trâu thỉnh thoảng vẫn bới lên để được sờ lên những phiến đá xanh mát lạnh ấy. “Phù sa sông bồi đắp hàng năm nên lớp đá xanh ngày càng chìm dưới lòng đất. Nếu không được khai quật, bảo tồn, e rằng đình làng xưa sẽ bị lãng quên” - ông Bàn lo âu nói với tôi.

Bài viết cùng chuyên mục

Sau gần 30 năm trị vì đất nước, triều đình nhà Lê bắt đầu suy yếu. Lê Long Đĩnh, vị vua kế nghiệp Đại Hành, không có sức khỏe phải nằm thiết triều ...

Vịnh Hạ Long là một thắng cảnh của Việt Nam, đã từng hai lần được UNESCO công nhận là Di sản thế giới và hiện đang được bình chọn là “Kỳ quan thiên ...

Ít người biết, có những nhà sưu tập tư nhân yêu văn hóa đã âm thầm sưu tập đồ Sa Huỳnh (là loại đồ tuy có giá trị lịch sử cao nhưng “rẻ tiền, mất ...

Ngày 24-7, hội thảo khoa học quốc tế 100 năm phát hiện và nghiên cứu văn hóa Sa Huỳnh (1909-2009) do UBND tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với Bộ VH-TT&DL tổ chức đã ...

Dòng tranh dân gian này một mặt luôn bám sát thời cuộc, thời Pháp thuộc thì đả kích các biến tướng nhiễu nhương của phong trào Âu hóa; thời chống Pháp, ...

Cứu tuồng cổ ( 01/07/2009)

Một số trí thức TP HCM đang tìm cách dịch 46 vở tuồng “độc nhất, vô nhị” tại Việt Nam ra chữ quốc ngữ.

Trở lại Gò Sành ( 01/07/2009)

Di tích gốm cổ Gò Sành nổi tiếng trong, ngoài nước hiện là bãi chăn bò và khu nghĩa địa; bên bờ sông Côn đoạn thuộc thôn Phụ Quang Đông - mà kết quả ...

Hương Giang - Nguyễn Hoàngwww.dantri.com.vnĐôi mắt không còn tinh anh, đôi tay nhăn nheo, dúm sạm nhưng những tiếng đàn của ông thì vẫn còn thánh thót, trong veo. ...

Tranh dân gian xuất hiện cách đây từ nhiều thế kỷ, là kho tàng quý giá của nền văn hoá dân tộc Việt. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử cũng như những ...

Chỉ với nửa thế kỷ là kinh đô của nước Đại Việt, mỹ thuật Hoa Lư đã để lại những di sản vô cùng to lớn. Theo chúng tôi đó chính là những viên ...