Cái nôi của người Việt cổ

Ngày đăng: Thứ hai 29/03/2010 12:00:00 (GMT +7)

Những mảnh ghép lịch sử

Những thiên anh hùng ca “Đẻ đất, đẻ nước” của người Mường là đỉnh cao của sự lưu giữ giá trị văn hóa và sự khẳng định người Mường đã xuất hiện như thế nào. Tuy là những mảnh ghép lịch sử ghi lại những sinh hoạt văn hóa, lao động của người Mường nhưng trong đó có nhiều phần nhắc về cội nguộn của dân tộc Mường. Một học giả người Pháp đã gắn bó với Hòa Bình ngay sau khi đặt chân đến, thấy ở đây có những điều thú vị đặc biệt. Những công cụ mà bà khai quật được tại hang động ở Hòa Bình đều là những tư liệu quý mà bà chưa từng gặp trên các quốc gia bà đã từng nghiên cứu. Bà tên Colani, đến Việt Nam nghiên cứu về người tiền sử và hang động ở Hòa Bình vào những năm 20 của thế kỷ trước. Bà làm việc tại Sở Địa chất Đông Dương.

Đường đi của người Việt cổ bị vùi lấp dưới nhiều tầng văn hóa


Trong tài liệu khoa học ghi chép, phân tích những công cụ khai quật dưới các tầng sâu văn hóa trong hang động ở Hòa Bình, bà Colani đã phát hiện và cho rằng đó là nơi sinh sống của người tiền sử và rất đặc biệt. Bởi trước đó, bà Colani từng nghiên cứu đề tài tương tự tại nhiều nước trên thế giới như Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Indonesia, Philippines… châu úc. Tuy nhiên, quá trình nghiên cứu ở các quốc gia này cho bà tài liệu rất sơ sài bởi tầng văn hóa mỏng. ở Hòa Bình, bà có những phát hiện đầu tiên về các đồ đá của người tiền sử dưới tầng sâu văn hóa tại hang khu vực Tân Lạc. Tại đây, bà phát hiện ra các công cụ đá dưới tầng sâu văn hóa khoảng hơn 1m như hòn ghè, rìu, nạo… được xác định là công cụ sinh hoạt của người Việt cổ. Ngoài các công cụ đá bà Colani còn phát hiện các dị vật bằng xương thú, có cả xương tê giác.

Năm 1926, khi đến nghiên cứu về người tiền sử và hang động, địa chất tại Hòa Bình bà Colani đã 60 tuổi. Việc đến các hang động tại Hòa Bình hết sức khó khăn nhưng trong suốt quá trình 20 năm nghiên cứu về văn hóa Hòa Bình tại Việt Nam bà đã đi đến rất nhiều hang động để khai quật. Bà đã từng đến hang xóm Trại, xã Tân Lập, Lạc Sơn để sưu tầm tư liệu. Bà nhờ người bản địa đưa đi, nhờ người dân bản địa khai quật. Mỗi khi đào được công cụ lại đưa cho bà xem, và mang về nghiên cứu. Do vậy người dân gọi bà là “Bà xem”. Tuy nhiên ngày đó do phương tiện còn sơ sài, không có điện thắp sáng nên việc khai quật chỉ phát hiện được một số công cụ đá. Trong một đợt khai quật ở hang xóm Giỗ cách chợ Bờ khoảng 7km về hướng Tây Nam, bà Colani phát hiện tầng văn hóa khoảng 1,2m đã bị xáo trộn, có những chiếc rìu đá, mảnh tước và đào sâu xuống lòng hang khoảng thêm 60cm bà phát hiện xương hàm dưới của người tiền sử. Một lần khác khai quật tại hang ở xã Phong Phú, huyện Tân Lạc, Hòa Bình bà Colani phát hiện tầng lớp dày trầm tích do vỏ ốc bám vào đá hóa thạch. Những tài liệu của bà thu thập trước đó, tương đồng với đặc trưng cư trú của người Việt cổ  phát hiện tại hang xóm Trại.

Trong các tài liệu nghiên cứu về hang động và địa chất của bà Colani thu thập được tại các vùng đất của tỉnh Hòa Bình tuy chưa khẳng định qua các công cụ phát hiện tại đây là cái nôi của người Việt cổ nhưng nhờ những công cụ đào được dưới tầng sâu văn hóa tại các hang ở Hòa Bình thì cái tên văn hóa Hòa Bình đã được đặt gọi chung cho nền văn hóa Hòa Bình trên toàn thế giới. Sở dĩ có tên văn hóa Hòa Bình là bởi bà Colani sau 54 lần khai quật tại đây, phát hiện đây là địa điểm khảo cổ học có niên đại sớm chưa từng thấy trên thế giới. Xuất phát từ những giá trị tiêu biểu khảo cổ tại Hòa Bình  bà Colani đã lấy tên là “Văn hóa Hòa Bình”.

Giá trị lịch sử trong hang xóm Trại

Chiếu theo tài liệu của bà Colani, thì hang xóm Trại ở xã Tân Lập có cùng đặc trưng là vỏ ốc và xương tê giác hóa thạch. Qua những nghiên cứu, phân tích khoa học, hang xóm Trại, xã Tân Lập, Lạc Sơn, Hòa Bình không chỉ là sự khẳng định về sự xuất hiện sớm của loài người mà còn là “bảo tàng” về sự liên tiếp xuất hiện của các thời kỳ văn hóa như văn hóa Phùng Nguyên, và thời Trần thời Lê. Tiến sĩ Nguyễn Việt, Trung tâm tiền sử Đông Nam á đánh giá, qua các công cụ như đá cuội khai quật được trong hang là do nhóm người di cư dọc sông Bưởi mang vào hang làm công cụ sinh hoạt. Đó là cuộc di cư cách đây khoảng 3.200 năm trước Công nguyên.

Ngoài phát hiện về nơi cư trú của người Việt cổ, cuộc khai quật hang xóm Trại vào những năm 80 của thế kỷ trước, Tiến sĩ Nguyễn Việt đã phát hiện những hạt thóc của người xưa để lại. Sau khi mang sang Viện hàn lâm Đức và Hà Lan phân tích đã xác định được thuộc thời Trần. Ngoài ra, còn phát hiện những mộ táng thuộc thời cuối Trần đầu Lê. Những vết tích của mộ táng vẫn còn hình thù gần như nguyên vẹn, trên đầu mộ táng được đặt chiếc xương hình trụ. Qua đó cho thấy các tầng lớp văn hóa ở đây là rất dầy, được xếp tầng tầng lớp lớp thể hiện qua các công cụ khai quật dưới các tầng sâu trong lòng hang.

Tiến sĩ Nguyễn Việt cho biết: “Giá trị về hang xóm Trại còn là một di tích tiêu biểu của Văn hóa Hòa Bình không chỉ ở Việt Nam mà còn là di tích tiêu biểu trong khu vực Đông Nam á. Đây vừa là nơi cư trú lâu dài, vừa là công xưởng chế tác công cụ của cư dân Văn hóa Hòa Bình. Cho đến nay, đây là di tích Văn hóa Hòa Bình có bộ di vật phong phú nhất về công cụ đá, cũng như công cụ xương, đặc biệt là số lượng công cụ đá cuội mài lưỡi thu được trong các lần khai quật khá phong phú so với các di tích Văn hóa Hòa Bình đã được khai quật từ trước đến nay”.

Qua nghiên cứu, tổng thể hiện vật đá ở đây cho thấy kỹ thuật chế tác công cụ đá khá điêu luyện. Thể hiện sự tiến bộ của loài người trong hàng chục nghìn năm trước. Sự có mặt một số lượng khá nhiều công cụ có kích thước khác nhau đã làm phong phú thêm bộ di vật Văn hóa Hòa Bình và là tư liệu tốt để tìm hiểu các loại hình công cụ cùng hình thái sinh hoạt kinh tế của văn hoá này. Các dấu vết đường đi được bảo tồn nguyên trạng bằng cách đổ silicon giữ nguyên mẫu lối mòn của người Việt cổ. Qua những khai quật về khảo cổ tại hang xóm Trại, ở Lạc Sơn, Hòa Bình, qua các nghiên cứu về đặc trưng của người Việt cổ thì phát hiện này được đánh giá là cái nôi của người Việt cổ có nguồn gốc rõ ràng đã từng sinh sống hàng chục nghìn năm trước tại đây.

Bài viết cùng chuyên mục

“Từ lúc có trời đất thì có núi sông. Nước nào có phận nước ấy. Việc định giới hạn để ngăn cách là việc cần phải làm trước tiên khi mới dựng ...

Việc tìm thấy ấn quý Trần Triều Quốc Bảo, được khẳng định có niên đại sớm hơn ấn Trần Miếu Tự Điển đang dùng trong lễ khai ấn đền Trần, là ...

Di tích lịch sử - khảo cổ học Hắc Y (thuộc xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, Yên Bái) là nơi danh lam thắng cảnh, hình sông thế núi ngoạn mục, một bên núi ...

Chuyện hy hữu từ một phát hiện khảo cổ dịp Tết Canh Dần: Nhờ sự cắt thành cổ bằng... gàu máy xúc mà một đoạn thành lộ ra, tầng văn hoá đầy mảnh ...

Vài nét về Hội quán Phúc Kiến: Hội Quán Phúc Kiến do nhóm người Phúc Kiến (Trung Quốc) đến Hội An sinh sống tạo dựng vào năm 1759. Đây là nơi thờ thần, ...

Trâu là loài động vật thích nghi với hệ sinh thái đầm lầy, ấm, ẩm thuộc khu vực Đông Nam Á. Nó là một nhân tố cấu trúc hữu cơ của nền văn minh nông ...

Pho tượng đồng chúng tôi được chiêm ngưỡng quả là một phát hiện hiếm có. Tượng mô tả một người ngồi trên bệ ngai hai cổ tay đeo tràng hạt nắm vào ...

Xưa nay nhiều người vẫn lầm tưởng rằng 12 con giáp có xuất xứ từ Trung Hoa. Tuy nhiên, mới đây, trong một công trình nghiên cứu về ngôn ngữ Việt cổ - ...

3. Các tên gọi khác của trà và truyền thuyết: Suyễn 荈 là loại trà hái muộn, theo Ngọc Thiên, nhưng Nhĩ Nhã lại ghi nghĩa hơi khác hơn (hái sớm là đồ, ...

Trà là đồ uống rất phổ thông ở Việt Nam, còn gọi là (nước) chè. Phần này ghi nhận một cách tổng quát các cách gọi trà khác nhau như mính, dành dành, ...