Bí ẩn rừng mộ đá

Ngày đăng: Thứ ba 29/04/2008 12:00:00 (GMT +7)

Lạc vào huyền thoại Mường Bi

Trước đây, cả khu vực rộng lớn này là cả một khu rừng âm u, rậm rạp và linh thiêng…, đó là những lời miêu tả về cánh rừng mộ cổ Đồng Thếch xưa kia. Hàng nghìn cột đá cao thấp khác nhau đứng đan nhau bên cạnh những ụ đất.Trước kia, chỉ cần nghe nói đến rừng đá này người ta đã nổi da gà, rụng rời chân tay, không ai dám bước chân vào đấy.

Mộ đá ở Đồng Thếch

Đến nay, trong cộng đồng người dân tộc Mường ở khu vực Mường Động (địa danh ngày xưa, nay thuộc huyện Kim Bôi) vẫn còn lưu truyền nhiều câu chuyện mang tính huyền bí về chốn linh thiêng này. Chuyện rằng, có một đoàn lái buôn đi qua, thấy cánh rừng mát lại có nhiều cột đá nên dừng chân nghĩ đêm bên những cột đá. Sáng hôm sau người ta chỉ còn thấy ngựa và hàng hoá, đoàn người đã biến mất. Sau này mọi người mới biết đó không phải là đoàn lái buôn mà là nhóm chuyên đào trộm đồ cải táng.

Khi dân làng vào khu mộ kiểm tra thấy một vài ụ đất bị đào nhưng bọn trộm chưa lấy được cái gì. Xung quanh những hố đất này vẫn còn cuốc, thuổng dùng đào đất nhưng không thấy người. Có lẽ chỉ những người được giao trông coi rừng mộ mới biết số phận những tay đào trộm này. Câu chuyện được thêu dệt theo nhiều chiều hướng mang tính huyền bí khác nhau và truyền tụng qua nhiều đời nay. Từ đó về sau không ai dám bước chân vào rừng mộ, và nơi này trở thành thánh địa bất khả xâm phạm của người Mường Bi.

Đó là một trong những câu chuyện được truyền tụng trong dân gian nó mang nhiều màu sắc huyền bí. Hiện nay trong vùng có tất cả 5 bà Mỡi (giống thầy Mo), mỗi bà thờ một thần chuyên cúng tế cho người dân. Đặc biệt, tất cả những bà Mởi đều thờ vua Hùng. Người trong vùng giải thích điều này bằng truyền thuyết về người vợ thứ 3 của vua Hùng. Giận chồng, bà đã đem theo hai người con cả và út chạy về vùng đất này sinh sống, gây dựng nên một vùng đất trù phú với hàng ngàn dân sinh sống. Sau 3 mẹ con mất hóa thành 3 ngọn núi đứng bên nhau nhìn về nơi họ đã ra đi.

Hàng năm, sau những ngày tết người dân trong vùng lại đem bò lên núi Khụ Động mổ thịt cúng vua Hùng, cái lệ này mới bị bỏ từ những năm 1970.

Những bà Mỡi hàng năm đều tìm ra rừng mộ Đống Thếch làm lễ mà theo lời họ là để cho thần họ thờ linh thiêng hơn. Rừng mộ Đống Thếch còn gắn với những câu chuyện về thần giữ của, mỗi ngôi mộ đều phải chôn sống theo một cô gái còn trinh. Trước khi chôn cô gái được cho tắm rửa sạch sẽ, ăn những loại thức ăn dành riêng cho mình và được ngậm sâm khi chôn. Khi khai quật mộ phát hiện ra rất nhiều hình nộm người mà theo truyền thuyết, các hình nộm này đều được yểm bùa, ngâm trong chất độc, ai chạm vào chất độc sẽ ngấm vào người chết ngay.

Những chuyện này, đến nay vẫn còn rất nhiều người truyền tụng và kể lại cho đám người hiếu kỳ nếu ai có ý định bước chân vào rừng mộ. Bên cạnh đó là về những cái chết bất đắc kỳ tử đầy bí ẩn của những người đào trộm mộ, những tai nạn hết sức bất ngờ và số phận bi thương của gia đình khiến câu chuyện trở lên ly kỳ và chưa rõ thực hư ra sao được những người già ở đây kể lại...

Nước mắt của một người ngoại quốc…

Ông Bùi Minh Lợi, trưởng ban văn hoá xã Vĩnh Đồng ngồi lật lại đống tài liệu đã úa màu chỉ cho chúng tôi những đoạn viết về khu rừng mộ Đống Thếch. Theo nguồn tài liệu ông Lợi cung cấp, trước năm 1975 khu mộ Đống Thếch còn rộng hàng chục ha với hàng nghìn cột đá được chôn xen kẽ nhau, mỗi cột cao khoảng 2,3m, nặng hàng tấn.

Một điều lạ là vùng núi Hoà Bình không có loại đá xanh Hoa Cương này, sau này những nhà nghiên cứu mới phát hiện ra loại đá này được chuyển từ Thanh Hoá lên (loại đá dùng làm bia Vĩnh Lăng ở Lam Kinh, Thanh Hoá). Trên các phiến đá có khắc chữ, ghi tên tuổi, chức sắc của người dưới mộ cùng ngày tháng dựng mộ.

Theo những tài liệu chúng tôi thu thập được, khu mộ cổ này của người dân tộc Mường với hàng nghìn ngôi. Vùng đất này thuộc khu vực trung tâm của nền văn hoá Mường Bi, nơi còn lưu giữ nhiều nét văn hoá của người Mường.

Ông Bùi Minh Lợi: "Một người ngoại quốc đã khóc!"

Nơi đây vốn là tổng huyện Mường Động ngày xưa, đến nay còn lưu giữu câu "Nhất Bi nhì Vang, tam Thàng tứ Động", chỉ những địa phương sầm uất, giàu có của xứ Mường thời xa xưa.

Khu Đống Thếch được quây thành thánh địa, nơi an nghỉ riêng của nhà Lang (nhà quan lại) thuộc dòng họ Đinh Công. Dòng họ Đinh nơi đây có nguồn gốc từ vùng Ngọc Lặc, Thanh Hoá.

Người đặt nền cho xứ Mường nơi đây là ông Đinh Văn Cương vốn là người Ngọc Lặc, Thanh Hoá. Ông có công giúp Lê Lợi đánh giặc và được phong công thần nên đổi tên đệm thành "Đinh Công" và trấn giữ vùng Kim Bôi Ho à Bình ngày nay. Khi ông chết người ta phải dùng hàng chục con voi về Thanh Hoá chuyển đá ra làm mộ. Con trai ông là Đinh Công Kỷ là một tướng giỏi dưới thời vua Lê Trung Hưng, được phong Quận công.

Từ đó dòng họ Đinh Công ngày càng phát triển mạnh ở vùng đất Mường Động này. Những người làm quan trong dòng họ Đinh mới được chôn trong khu mộ Đống Thếch và quanh năm có người trông coi cẩn thận. Một điều đặc biệt là mỗi khi có người chết lại phải về Thanh Hoá chuyển đá ra làm mộ. Người ta bảo làm thế để con cháu họ Đinh luôn nhớ về nguồn gốc của mình.

Ông Bùi Minh Lợi kể với giọng đầy tiếc nuối, trước năm 1975 khu Đống Thếch còn hàng nghìn ngôi mộ với bạt ngàn là cột đá, trông đẹp lắm. Thời đó đám thanh niên hay kéo nhau vào đây chơi, thả trâu… Sau khi hoà bình, người dân tràn vào khu mộ làm ruộng cấy và họ hạ hết cột đá xuống vứt đi nơi khác. Ngày đó chính quyền còn khuyến khích thanh niên ra hạ cột đá… chỉ trong một thời gian ngắn rừng đá đã biến mất. Đến năm 1984 người dân địa phương tràn vào tàn phá khu mộ. Họ đào xới ngày đêm tìm các vật quý chôn theo người chết, rồi dân săn đồ cổ dựng lều lán ngủ ngay tại khu rừng…

Các ngôi mộ đều tuân theo một nguyên tắc là kê đá hình mái nhà hoặc hình chữ nhật. Trong các ngôi mộ người ta phát hiện nhiều than củi dày hàng mét, theo nghiên cứu than dùng để hút ẩm cho xác người. Người ta còn thu được hàng nghìn đồ dùng cá nhân như nghiên mực, xoong, nồi, ly, tiền… Nhiều đồ dùng có xuất xứ từ Trung Quốc.

Trong hai năm 1988 và 1989, do đói kém, mất mua dân đổ xô đi đào tiếp. Thời gian này chính quyền thu được 4 trong số 9 chiếc trống đồng tìm thấy ở đây và hàng trăm đồ vật khác. Khi Nhà nước ra tay cứu vớt rừng mộ thì chỉ còn trơ lại 9 ngôi mộ vùng trung tâm, phục vụ công tác nghiên cứu khảo cổ của các nhà khoa học.

Ngôi mộ của ông Đinh Công Kỷ được khai quật năm 1990, đây là một trong những ngôi mộ còn nguyên vẹn nhất với cỗ quan tài bằng gỗ trám đen, bên ngoài sơn son thếp vàng và nhiều vàng bạc châu báu. Đặc biệt còn phát hiện một chiếc trống đồng Ngọc Lũ và nhiều hình nhân nữ. Sâu nhất là mộ ông Đinh Công Cương, trong mộ tìm được rất nhiều đồ vật  dùng trong sinh hoạt hàng ngày, răng và xương ngựa…

Xen kẽ trong câu chuyện của ông Lợi là những tiếng thở dài, cách đây 10 năm, một Tiến sĩ người Nhật đến thăm rừng mộ đã phải bật khóc lên trước sự tàn phá của con người. Nguyên vị Tiến sĩ này đã từng tiến hành nghiên cứu văn hoá Mường Bi ở Hoà Bình nhiều năm và ông đ ã nhiều lần đến với rừng mộ Đồng Thếch. Vị Tiến sĩ cũng đ ã từng thốt lên rằng ông đã đi nhiều nơi trên thế giới nhưng chưa gặp nơi nào có rừng mộ rộng lớn và chứa đựng nhiều câu trả lời về văn hoá và lịch sử như vậy.

Hiện nay khu lưu giữ dấu tích của rừng mộ cổ Đống Thếch chỉ còn rộng khoảng 3ha, nằm trên cánh đồng xóm Chiềng. Ông Lợi cười méo mó: "Con cháu người Mường sau này sẽ không còn được thấy rừng mộ Đồng Thếch, quả là một thiệt thòi lớn…!".

Bài viết cùng chuyên mục

Chương trình điều tra, thám sát khảo cổ học lăng Tự Đức đã được Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế phối hợp với Bảo tàng Lịch sử Việt Nam thực ...

Bảo tồn, phát huy các giá trị của Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên là công việc lớn, vừa cấp bách, vừa có ý nghĩa lâu dài... Bộ Văn hóa - Thông tin ...

Không có mặt trong những cung điện quan trọng nhất - nơi tổ chức các điển lễ của Hoàng triều - hay chốn miếu mạo thâm nghiêm - nơi thờ cúng thần linh và ...

Thật khó tưởng tượng được nếu trong không gian của một ngôi nhà truyền thống Việt lại thiếu vắng một chiếc bình phong. Cái vật duyên dáng ấy có khi ...

Trãi qua gần 200 năm, dưới sự tác động của thiên nhiên khắc nghiệt và sự tàn phá của chiến tranh. Nhà hát Duyệt Thị Đường đã gánh chịu nhiều hư hỏng ...

Trong gần 400 năm (1558-1945), Huế đã từng là Thủ phủ của 9 đời chúa Nguyễn ở Đàng Trong, là Kinh đô của triều đại Tây Sơn, rồi đến Kinh đô của quốc ...

Ngày 26-5, Sở VH-TT Hà Tĩnh cho biết, hai ông Nguyễn Đình Hương và Cao Xuân Ngọc (xã Đức Đồng, huyện Đức Thọ) khi đào đất đắp nền nhà tại rú Chùa đã ...

12 con Giáp ( 02/04/2008)

Mười hai Địa chi: Miêu tả 12 giai đoạn thuộc phần "âm" của cây cỏ, từ khi hạt giống gieo xuống đất cho đến khi nảy mầm, trở thành cây mới, cho đến khi ...

Trải bao năm tháng; từ đời này truyền qua đời khác; cứ mỗi khi đông tàn; tiết xuân lại đến thì toàn thể dân tộc Việt và cả một số dân tộc khác ở ...

Trên đất Trung Quốc mà lại có đền thờ Bà Trưng ? Lạ, nhưng có thật. Vì nguồn thông tin này do hai nho sỹ Việt Nam từng đi sứ sang Trung Quốc, từng nhìn ...