Hà đồ trong văn minh Lạc Việt - Phần 2 - 1

Ngày đăng: Thứ bảy 28/06/2008 12:00:00 (GMT +7)

Chương I
Di sản văn hoá Việt và Hà đồ

Có thể nói rằng: Nếu nền văn minh Hoa Hạ – mà đại biểu đầu tiên là Khổng An Quốc và Lưu Hâm – có thể áp đặt một cách chủ quan, hiện tượng con Long Mã xuất hiện trên sông Hoàng Hà trên lưng mang Hà đồ và con thần Qui xuất hiện trên sông Lạc mang Lạc thư – giải thích nội dung câu trên trong Hệ từ, thì câu: “Hà xuất đồ, Lạc xuất thư” cũng có thể giải thích hợp lý hơn là:

Sự vận động của Thiên Hà là cơ sở của nền thiên văn học Lạc Việt. Đó chính là thực tại tạo nên nhận thức và là cơ sở của nền Lý học Đông phương. Những qui luật vận động và tương tác của nó do các bậc trí giả Lạc Việt chép trong sách của nền văn minh này, nên gọi là Lạc thư. Tức là sách của nền văn minh Lạc Việt.

Hai cách giải thích này khác nhau hoàn toàn ở chỗ: Cách giải thích của Hán Nho đã không thể chứng minh được sự lý giải của mình, không phải chỉ vài chục, vài trăm năm mà là hàng thiên niên kỷ. Ngược lại, cách giải thích từ nền văn minh Lạc Việt hoàn toàn có khả năng minh chứng một cách hoàn hảo và hợp lý trên mọi vấn đề liên quan đến nó và chứng tỏ được một nền văn hiến huy hoàng trong quá khứ đến nay trải gần 5000 năm (2879 trước CN – 2006 sau CN .Tổng cộng 4885 năm), theo đúng tiêu chí khoa học đã đặt ra cho một lý thuyết và giả thuyết khoa học. Điều này bắt đầu được quán xét từ những di sản văn hoá Việt và được chứng minh ở những phần tiếp theo đây trong tiểu luận này.

Tranh Ngũ Hổ Hàng Trống và Hà đồ

Bạn đọc quan tâm quán xét hình một bức tranh dân gian nổi tiếng của nền văn hoá Việt dưới đây.

Tranh thờ Ngũ Hổ hàng Trống


Đây là một bức tranh dân gian Việt Nam rất quen thuộc với hầu như tất cả những người Việt Nam trung tuổi . Đó chính là bức tranh thờ trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, gọi là tranh thờ Ngũ Hổ phường Hàng Trống . Cũng có khá nhiều học giả, nhà nghiên cứu tìm hiểu nội dung bức tranh này với những ý kiến khác nhau .
Sự giải mã cho hình ảnh này sẽ là phần nhập đề cho nội dung chính của tiểu luận này. Nhưng, người viết xin được lưu ý bạn đọc quan tâm là:

Tất cả những sự giải mã các hiện tượng văn hóa dân gian Việt Nam và những nền văn hoá liên quan của người viết, để tìm vào sự bí ẩn văn hóa Đông phương, đều không là bằng chứng trực tiếp chứng minh cho “cội nguồn văn hóa Đông phương thuộc về người Lạc Việt”. Sự giải mã này hoàn toàn là sự phân tích chủ quan và có tính hướng dẫn cho riêng người viết để định hướng trong việc khám phá những bí ẩn của văn hoá cổ Đông phương.
Chỉ khi sự giải mã đúng – để hướng dẫn sự khám phá bản chất đích thực của nền văn minh huyền bí – thì chính tính chân lý của sự việc sẽ là bằng chứng chứng minh cho phương pháp giải mã trên.

Trong bức tranh thờ Ngũ Hổ này, điều dễ nhận thấy nhất là: Ngũ Hổ được vẽ với 5 màu của Ngũ hành sắp theo chiều tương sinh với Hổ vàng lớn hơn hẳn đứng uy nghi ở giữa. Trên đầu Hổ vàng, dưới Mặt Trời đỏ rực có 7 chấm trắng huyễn ảo. Chân Hổ vàng trấn lên một miếng phù có ghi: “Pháp đại uy nỗ”. Hai bên Hổ vàng: bên phải có 5 thanh kiếm, bên trái có 5 lá cờ lệnh. Chung quanh phía trên là những đám mây vần vũ huyễn ảo, phía dưới là hai tảng núi cách điệu đối xứng cho hai ngài Hổ đứng. Đặc biệt những cặp mắt hổ trong tranh đều mở to với màu sắc tương phản tạo cảm giác sáng rực đầy uy dũng. Phong cách vẽ của bức tranh tuy nặng tính qui ước, nhưng hình tượng rất có thần. Chính tính qui ước của những hình tượng đã cho thấy sự suy nghĩ của người sáng tạo ra nó phải gửi gấm vào đây một ý tưởng.
Đó là ý tưởng gì?
Nếu chúng ta lấy cửu cung Hà đồ được ứng dụng trong học thuật cổ Đông phương, chồng lên tranh Ngũ Hổ thì chúng ta sẽ nhận thấy ngay đây chính là hình Ngũ hành tương sinh của Cửu cung Hà đồ. Xin quí vị xem hình so sánh dưới đây:

Ngũ Hổ phối cửu cung

So sánh với hình cửu cung Hà đồ phối Ngũ hành trong tranh thờ Ngũ Hổ và chiều tương sinh của Ngũ hành trong đồ hình Hà đồ dưới đây:

Cửu cung Hà đồ và chiều ngũ hành tương sinh

Như vậy, bạn đọc cũng thấy hình tượng Ngũ Hổ với 5 màu của Ngũ hành tương sinh hoàn toàn trùng khớp với chiều tương sinh của Ngũ hành trên Hà đồ.
Nhưng nếu mọi việc chỉ dừng ở đây thì đấy là điều mà ai cũng biết: “Hà đồ thể hiện qui luật Ngũ hành tương sinh”.
Vấn đề tiếp theo khác hẳn sự miêu tả của cổ thư chữ Hán cho rằng “Long Mã hiện trên sông Hoàng Hà mang Hà đồ” chính là: Hình bẩy chấm trên đầu ông Hổ vàng?
Người viết bài này đã sưu tầm được rất nhiều tranh Hổ của phường Hàng Trống thì nhận thấy rằng: Hầu hết các tranh Hổ (Vẽ đơn hay Ngũ Hổ) đều có đủ 7 chấm như hình vẽ trên. Mặc dù với thời gian lưu truyền có nhiều tranh vẽ không theo một qui luật nhất định, nhưng đều có hình tượng tương tự. Bạn đọc quán xét bức tranh Hổ dưới đây chứng tỏ điều này.

Điều đặc biệt hơn nữa là: Trên lưng ông Khiết (Dân gian thường gọi là: Con cóc Tàu) cũng có 7 chấm tương tự. Người viết đã phát hiện rằng 7 chấm này chính là biểu tượng của chòm sao Tiểu Hùng Tinh, chòm sao định hướng Bắc (Thiên cực Bắc) trên bầu trời. Xin quí vị xem hình minh họa so sánh dưới đây:

So sánh chòm sao Tiểu Hung Tinh
với biểu tượng trên tranh Ngũ Hổ và Ông Khiết

Tại sao tranh Ngũ Hổ lại có hình tượng của chòm sao Thiên cực Bắc trên bầu trời? Phải chăng đây chính là một mật ngữ cho thấy Hà đồ liên quan đến bầu trời, mà ở đó có sự vận động của các thiên thể? Và phải chăng chính ở đây, trên dải Ngân Hà chia đôi mối tình Ngưu Lang Chức Nữ, mới là cội nguồn đích thực của Hà đồ trong câu: “Hà xuất Đồ, Lạc xuất thư, thánh nhân tác chi ?” .
Để chứng tỏ rằng sự vận động có tính quy luật của vũ trụ trong Ngân hà chính là thực tại của Hà đồ - nguyên lý căn bản của học thuật cổ Đông phương - và sự trùng khớp với tính hương dẫn bởi những mật ngữ trong văn hoá dân gian Việt, sẽ được chứng minh với bạn đọc ở những phần sau trong tiểu luận này.

Bánh Chưng bánh Dầy và Hà đồ

Một trong những dấu hiệu đặc trưng của ngày Tết trong văn hoá dân gian Việt là chiếc bánh chưng bánh dầy. Chính chiếc bánh chưng bánh dầy độc đáo, thiêng liêng đó là một yếu tố phân biệt ngày Tết trong văn hoá Việt với tất cả các ngày Tết của các dân tộc khác.
Có nhiều nhà nghiên cứu cho rằng: Chiếc bánh chưng, bánh dầy chỉ là một biểu tượng cho một quan niệm đơn giản về vũ trụ quan của người xưa: “Trời tròn, đất vuông”. Nhưng ngay cả với ý niệm được cho là đơn sơ đó, được coi là đúng thì cũng chứng tỏ một thực tế là:

Người Việt là dân tộc duy nhất trên thế giới - từ hàng ngàn năm trước cho đến tận bây giờ - dùng thực phẩm làm biểu tượng một giá trị nhận thức vũ trụ quan, và trở thành một di sản văn hoá phi vật thể trong văn hoá truyền thống.

Chỉ như vậy thôi, cũng đủ chứng tỏ một tư duy cao cấp của tổ tiên chúng ta, khi dùng thực phẩm làm biểu tượng cho một giá trị nhận thức. Và điều này cũng chứng tỏ tư duy cao cấp đó không thể có được từ một xã hội đơn sơ. Mà nó phải là hệ quả của một xã hội rất phát triển, khi cho đến ngày hôm nay, không một xã hội tiên tiến nào của nhân loại có một biểu tượng ẩm thực được công nhận như là một giá trị văn hoá. Nhưng theo cách hiểu của người viết bài này thì bánh chưng bánh dầy không phải mang một ý niệm đơn giản về vũ trụ quan. Mà nó mang một ý nghĩa minh triết sâu sắc hơn rất nhiều. Bánh chưng bánh dầy chính là biểu tượng cho thuyết Âm Dương Ngũ hành và là biểu tượng cho một nguyên lý căn bản trong học thuật cổ Đông phương, đó chính là Hà đồ. Điều này được mô tả dưới đây: Theo quan niệm học thuật cổ Đông phương thì khí Dương có tính thuần khiết, viên mãn và thông biến nên tượng của Dương hình tròn. Khí Âm tụ, đục, giới hạn nên tượng của Âm hình vuông. Theo thuyết Âm Dương thì phạm trù của Âm Dương rất rộng: bao trùm từ sự khởi nguyên cho đến mọi sự vận động, phát sinh, phát triển của vũ tru. Dương bao gồm: Trời, cha, đàn ông... Âm bao gồm: Đất, mẹ, đàn bà... Như vậy, hình tượng vuông tròn và tính chất của bánh chưng, bánh dầy hoàn toàn đầy đủ điều kiện để biểu tượng cho Âm Dương: Bánh dầy có màu trắng, không vị của nếp giã thể hiện sự thuần khiết; tính dẻo thể hiện sự thông biến; hình tròn của bánh dầy thể hiện sự viên mãn của Dương. Bánh chưng hình vuông là tượng của Âm. Những vật liệu cấu tạo nên bánh chưng là một vấn đề đáng chú ý, khi hình tượng vuông tròn của bánh chưng, bánh dầy thể hiện Âm Dương trong Lý học Đông phương. Thuyết Âm Dương Ngũ hành nói đến sự tương tác , chuyển hóa Âm Dương sinh ra 5 dạng vật chất căn bản là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ gọi chung là Ngũ hành. Năm dạng vật chất này tương tác lẫn nhau trong sự chi phối của Âm Dương, khởi thủy từ hai dạng vận động chính là tương sinh và tương khắc được thể hiện ở hình vẽ sau.

Ngũ hành tương sinh

Nhìn chung Ngũ hành tương sinh theo quan niệm Lý học Đông phương là nguồn gốc của mọi sự phát sinh và phát triển trong sự chi phối hài hòa của Âm Dương. Tượng của Ngũ hành khi thể hiện ở màu sắc là:
Hỏa màu đỏ; Thổ màu vàng; Kim màu trắng; Thủy màu đen; Mộc màu xanh lá cây.
Bây giờ chúng ta xét cấu tạo của cái bánh chưng gồm bốn vật liệu chính và phải luộc bánh (dụng Thủy) thì có thể khẳng định đó là biểu tượng của Ngũ hành được sắp xếp theo lý tương sinh từ trong ra ngoài:
Thịt lợn (heo) sắc hồng thuộc Hỏa sinh Thổ - sắc vàng của đậu xanh; Thổ sinh Kim - sắc trắng của gạo nếp; Kim sinh Thủy - dịch chất của gạo nếp và diệp lục tố của lá dong tạo nên màu xanh trên mặt bánh khi luộc bánh (Dụng Thuỷ); Thủy dưỡng Mộc - lá dong bọc bên ngoài bánh.
Xin quí vị xem hình minh họa dưới đây:

So sánh chiều ngũ hành tương sinh và cấu tạo bánh Chưng

Qua hình miêu tả ở trên, chúng ta thấy rằng: Cấu tạo chiếc bánh chưng chính là chiều Ngũ hành tương sinh từ trong ra ngoài. Cách buộc dây lạc ( lạt) của bánh chưng lễ gồm 4 sợi dây Lạc Hồng, buộc từng cặp song song và vuông góc với nhau chia bánh chưng thành 9 hình vuông, còn chứng tỏ bánh chưng thể hiện hình thức của Cửu cung Hà đồ và nội dung của nó . Bạn đọc xem hình minh chứng so sánh dưới đây:

Bánh Chưng và bốn sợi Lạc hồng
Linh vật của nền văn minh Lạc Việt
Biểu tượng của cửu cung Hà đồ.

 

Cửu cung Hà đồ

Bánh chưng, bánh dầy cũng như Hà đồ đều là hệ quả của tri thức. Sự hợp lý trùng khớp đến kỳ lạ giữa hai sản phẩm của tri thức con người trong văn minh cổ Đông phương là Hà đồ và chiếc bánh chưng của tổ tiên người Việt đã chứng tỏ rằng: Nó phải có chung một cội nguồn tri thức và văn hoá .
Bánh chưng, bánh dầy được vua Hùng - là quyền lực tối cao trong xã hội Văn Lang – chấm giải nhất, vì tính biểu tượng độc đáo, thể hiện thuyết Âm Dương Ngũ hành là hệ tư tưởng vũ trụ quan chính thống trong nền văn minh Văn Lang và Hà đồ chính là nguyên lý căn bản của học thuật cổ Đông phương .

 

Mời xem các phần khác:

Bài viết cùng chuyên mục

Chương II: Nội dung của Hà đồ qua cổ thư chữ Hán. Mặc dù tranh luận sôi nổi vậy, ngay cả những bậc túc nho khả kính thuộc văn minh Hán – cũng không thể ...

Phần I: Hà đồ trong cổ thư chữ Hán. Chương I: Xuất xứ của Hà đồ theo cổ thư chữ Hán. Hầu hết những ai đã từng xem một cuốn sách nói về Kinh Dịch thì ...

Trải hàng thiên niên kỷ trôi qua trong lịch sử phát triển của văn minh nhân loại, con người không quên chiêm ngưỡng quá khứ. Nhưng trong sự phát triển của ...

Nhà nghiên cứu Lê Gia: Dịch lý là một môn khoa học và cũng là triết học, có tính nhất quán bao trùm mọi lĩnh vực trong vũ trụ quan và nhân sinh quan của tư ...

Tôi là người Hà Nội, tình cờ được quen biết tác giả Nguyễn Vũ Tuấn Anh, vốn ở trong thành phố Hồ Chí Minh, có lẽ do cái mà đạo Phật gọi là có ...