Khám phá bí ẩn nhà có mái hình mai rùa

Ngày đăng: 14/05/2010 00:00:00

Từ sử thi Đẻ đất đẻ nước Trong sử thi Đẻ đất đẻ nước của người Mường có một đoạn nói về con rùa bày cho Thủ lĩnh Lang Cun Cần cách làm nhà để ở: "Bốn chân là bốn cột cái, cái mai là mái nhà, xương sống là đòn nóc, xương sườn là rui, miệng là cửa ra vào ở phía trước, đuôi là cửa ra vào ở phía sau...". Truyền thuyết trên đây phản ánh một thực tế thời tiền sử: Những cư dân Việt - Mường cổ đã nhìn vào con rùa mà nghĩ  ra cách làm mái nhà che mưa che nắng. Nhưng nếu như thế thì nhà sàn thời tiền sử phải có mái khum khum hình mai rùa, cửa ra vào phải ở phía trước và phía sau theo chiều dọc của nhà chứ không phải nhà sàn mái nhọn có bờ nóc như hiện nay.










a
Bề mặt trống đồng Ngọc Lũ (trong đó hình 1 là nhà mái khum như  mai rùa và hình 2 là nhà mái nhọn có bờ  nóc).

Tuy nhiên, ngày nay chúng ta đi khắp đất nước, tất cả các loại nhà sàn của các dân tộc từ phía Bắc vào phía Nam đều chỉ thấy nhà mái nhọn có bờ nóc chứ không thấy nhà sàn có mái khum khum như mai rùa.  Hai loại nhà sàn trên trống đồng Ngọc Lũ Để ý trên bề mặt trống đồng Ngọc Lũ chúng ta thấy thể hiện bốn căn nhà sàn, trong đó có hai căn nhà mái vòm, được người xưa khắc họa theo lối trắc diện (tức mặt cắt - pro fill), vì vậy vừa nhìn thấy cột nhà, mái nhà, hai bên vách phía trong nhà và cả người đứng bên trong.


Nhìn mặt cắt ngang của nhà, ta thấy rất giống hình cắt ngang của con rùa, trên nóc là mai rùa khum khum. Hai bên vách cũng không thẳng đứng mà nghiêng về phía trong. Dưới bụng cũng hơi võng xuống như yếm rùa. Còn loại nhà thứ hai được khắc họa theo lối trắc diện dọc: Hai đầu hồi có đầu đao cong vút lên. Trên nóc nhà là hình con chim đang đậu. Ngôi nhà sàn này gần giống như các nhà sàn ở miền núi hiện nay, tức là loại nhà mái nhọn có bờ nóc. Đối diện phía bên kia tâm trống cũng có một ngôi nhà thứ hai như thế.


Như vậy, trên bề mặt trống đồng Ngọc Lũ có bốn ngôi nhà: Hai ngôi nhà mái khum khum kiểu mai rùa và hai ngôi nhà mái dốc giống các ngôi nhà sàn hiện nay. Từ những điều trên  đây có thể nhận định: Thoạt đầu, con người làm nhà mái khum theo lối mai rùa; Dần dần, người ta thấy rằng làm nhà mái khum do độ dốc mái không lớn, dễ bị dột, nên người ta đã cải tiến làm nhà mái nhọn có bờ nóc.


Trường hợp này, mái nhà sẽ dốc hơn, đỡ bị dột hơn. Trên trống đồng Ngọc Lũ số nhà mái khum và mái nhọn như nhau chứng tỏ rằng đây là thời kỳ mà trong cộng đồng cả hai loại nhà cùng song song tồn tại. Niên đại của trống đồng Ngọc Lũ là 2.500 năm cách ngày nay, tức nằm trong khoảng niên đại của thời kỳ Hùng Vương.


Như vậy là vào thời kỳ Hùng Vương, trên đất nước ta phổ biến hai loại nhà sàn mái khum và mái nhọn; Trải qua hàng ngàn năm, nhà mái nhọn có bờ nóc ưu việt hơn, chiếm ưu thế. Nhà mái khum giảm dần, sau đó mất hẳn. Ngày nay, dấu vết còn sót lại của chúng là các mui thuyền. Mui thuyền nào cũng có hình khum khum như mai rùa. Nhà sàn của đồng bào các dân tộc thiểu số ngày nay cũng thường mở cửa lên xuống ở đầu hồi, đây cũng là dấu vết của kiểu nhà hình mai rùa ngày xưa, tức là trổ cửa theo chiều dọc nhà.

Bài viết cùng chuyên mục

Giám đốc Bảo tàng tỉnh Bắc Ninh Lê Viết Nga cho biết: Bắc Ninh vừa phát hiện tấm bia đá có niên đại từ năm 314 đến năm 450 tại thôn Thanh Hoài, xã Thanh Khương, huyện Thuận Thành (Bắc Ninh). Đây...

Chiều 7/9, Bảo tàng Hà Tĩnh, cho biết trong quá trình sưu tầm, khảo cứu các hiện vật lịch sử văn hóa trên địa bàn xã Xuân Đan, H.Nghi Xuân (Hà Tĩnh), nhóm nghiên cứu của bảo tàng này vừa phát hiện,...

Hãy xem từ cái Nôi khái niệm “Sông”:<br /><br />Krông = Kông = Sông = Tông 宗 = Dòng = Dõng 涌 = Giang 江 = Kang = Kênh = Kinh 泾= Linh 泠 = Lối = Lộ 潞 = Lạc 洛= Lạch = =Rạch = Mạch 脈 = Ngách = Ngòi =...

Tìm nguồn gốc dân tộc là khát vọng truyền đời của người dân Việt.

Lịch sử Bách Việt chứng tỏ không kém phần phong phú khi được hé lộ qua kỹ thuật đúc gươm, trống đồng...

<br /> Từ Hán Việt (HV) là kết quả rất tự nhiên sau bao nhiêu thế kỷ bị người Hán đô hộ cũng như sống bên cạnh nhau: đây là những từ gốc Hán thâm nhập vào và làm vốn từ Việt thêm phong phú.

Truyền thống lâu đời của chữ Hán đã cho ta nhiều thông tin thú vị về văn hoá tư tưởng của người xưa.

Cùng tồn tại với bãi đá cổ ở Sa Pa (Lào Cai), những hình khắc bí ẩn từ nghìn đời nay ở bãi đá cổ Xín Mần (Hà Giang) đã đi vào tín ngưỡng với tục thờ đá của người dân địa phương. Những hình khắc một...

Luật Pháp ( 09/03/2012)

Luật Pháp : Từ ghép này xuất xứ từ công nghệ Bánh Chưng, lúc đầu chỉ là để chỉ các công đoạn cụ thể, sau nâng ý trừu tượng hóa thành từ “luật pháp”. Khi gói xong bánh chưng thì dùng Lạt để Buộc....