Bí ẩn từ một viên gạch cổ

Ngày đăng: 10/05/2010 00:00:00


Mới đây, những người nông dân ở xã Nghĩa Hiệp, huyện Tư Nghĩa, trong lúc cuốc ruộng đã phát hiện hàng loạt những viên gạch kỳ lạ, không giống với khuôn mẫu của bất cứ loại gạch nào đã và đang được sử dụng từ trước tới nay. Gạch dài 40cm, dày 10cm và ngang là 20cm.

Rõ ràng khổ gạch như thế, thật khó để hình dung chủ nhân của nó sẽ sử dụng vào việc xây dựng những công trình kiến trúc gì. Qua phân tích của một số nhà nghiên cứu văn hoá thì đích thị đây là những viên gạch của người Chăm cổ, cách chúng ta cả ngàn năm.

Thật kỳ lạ là, chất liệu gạch được làm bằng đất sét, song phải bằng những biện pháp nung chín như thế nào đó để chúng có thể tồn tại với thời gian cả ngàn năm mà vẫn không bị tan vữa thành đất. Nếu để nguyên những viên gạch này trong lòng đất mà không có sự can thiệp của con người thì chúng ta tin chắc rằng, nó sẽ vĩnh cửu với thời gian. Qua bàn tay tài hoa và kỹ thuật nung siêu phàm của người Chăm cổ, những viên gạch ấy đã thành đá chứ không còn là gạch bình thường nữa.

Cũng chính vì sự “siêu phàm” trong kỹ thuật nung như thế nên gạch được dùng để xây dựng trong các tháp Chăm - dù đã trải qua mưa nắng giữa trời cả ngàn năm mà những viên gạch xây tháp ấy vẫn còn tươi nguyên như mới ngày nào. Những bí ẩn ấy của người Chăm mãi mãi là một câu hỏi cho hậu thế, không tài nào giải mã được.

Suốt hàng chục năm qua, các nhà trùng tu tháp Chăm ở Bình Định và Quảng Nam đã phải lao tâm khổ tứ để sản xuất ra những viên gạch giống như gạch Chăm nguyên mẫu nhằm phục vụ cho việc trùng tu các tháp, song họ vẫn không tài nào có thể “nhân bản” đúng như gạch của người Chăm cổ.

Cũng lấy chất liệu từ đất sét, quy cách khuôn khổ như nhau, đem nung chín ở một nhiệt độ tối ưu, song trọng lượng của những viên gạch Chăm “giả cổ” luôn luôn nặng hơn gạch Chăm “thứ thiệt”.

Cụ thể là, hai viên gạch có khuôn khổ bằng nhau, song viên gạch của người Chăm cổ chỉ nặng bằng 60% viên gạch mới làm. Các chuyên gia trùng tu tháp Chăm kết luận: Chính vì trọng lượng của viên gạch Chăm cổ quá nhẹ như vậy nên chúng mới vĩnh cửu được trước sự khắc nghiệt của thiên nhiên tại dải đất miền Trung này. Gạch nhẹ do có độ rỗng nhất định trong kết cấu nên nước mưa thấm nhanh và cũng thoát rất nhanh, đó là yếu tố quan trọng nhất để gạch được xây trong các ngọn tháp không bị mủn. Đó cũng là lý do để cắt nghĩa vì sao các tháp Chăm vẫn còn mãi với thời gian, bất chấp những khắc nghiệt của thời tiết.

Trong quá trình trùng tu các tháp Chăm, người ta phát hiện thêm một bí ẩn nữa. Đó là giữa các viên gạch xây trong tháp, không hề có một lớp vôi vữa nào, như thể người Chăm chỉ xếp chồng chúng lên nhau vậy. Thực ra thì giữa các viên gạch trong tháp đều có một chất kết dính, nhưng chúng như một thực thể vô hình mà người đời sau không tài nào “nhìn thấy” được.

Các nhà nghiên cứu đoán già đón non rằng, người Chăm đã dùng loại dầu ô dước hoặc chất nhờn của dây tơ hồng để làm chất kết dính. Tuy nhiên, nếu làm như phỏng đoán ấy, ngọn tháp có thể “chết” trước những người tham gia trùng tu nó. Đó cũng là một bí ẩn nữa mà mãi mãi hậu thế không tài nào hiểu được.

Cả một vương quốc Chămpa lẫy lừng trong quá khứ với những di sản vật thể mà họ để lại có thể thách thức mọi thời gian, song do số phận của lịch sử đã không cho họ cơ hội để họ có thể đặt những bước chân khổng lồ trong nghệ thuật kiến trúc ấy vào tương lai của ngày hôm nay. Chúng ta tiếp quản di sản ấy bằng tất cả sự ngưỡng mộ về tài năng kiệt xuất của người Chăm cổ, song để giải mã những bí ẩn - dù chỉ là một viên gạch của họ - còn là một quá trình tìm hiểu lâu dài.

Bài viết cùng chuyên mục

Bài viết dưới đây của Trần Minh Nhật - một học sinh của tôi và là nhà nghiên cứu Địa Lý Lạc Việt xuất sắc của TT NC Lý học Đông phương - Đáng nhẽ ra, anh Trần Minh Nhật là Phó Giám đốc phụ trách...

Với vai trò là dịp lễ quan trọng nhất trong văn hóa Việt Nam, Tết Nguyên Đán vẫn mang trọn những nét đẹp truyền thống dù trải qua biết bao năm tháng.

Tết đến Xuân về không chỉ là niềm khao khát của biết bao đứa trẻ để được xúng xính quần áo mới, được ăn bánh mứt và nhất là được nhận lì xì.

&quot;Thầy cho con ăn một bát canh này thật là một niềm hạnh phúc. Hương vị cua đồng quê nhà ít có thức ăn nào sánh tày, quả là ngon&quot;.<br />

Đó là những ngôi chùa có vị trí đặc biệt trong lịch sử Việt Nam, vì nhiều lý do đã bị phá hủy hoàn toàn và không được khôi phục trở lại.<br />

Lễ cúng ông Táo cần phải được tiến hành trước khi ông Táo bay về trời báo cáo Ngọc hoàng, tức là trước 12h trưa ngày 23 tháng Chạp.

Ở Việt Nam, sự tích Táo Quân được truyền khẩu, rồi ghi chép, do đó có những sự khác nhau về tình tiết...

Thưởng trà là một nghệ thuật đòi hỏi sự tinh tế, cầu kỳ và công phu trong từng chi tiết. Đạo của trà Việt nằm ở cái tâm, cái thế của người pha cũng như người thưởng thức…

Các nghi lễ và lễ hội cung đình Huế là thành tố quan trọng nhất tạo nên bản sắc văn hóa Huế

Tây Nguyên được biết đến như là miền đất huyền thoại, là nơi cư trú của các dân tộc thiểu số: Ê- đê; Mnông; Gia Rai; Ba Na;… Đó là vùng đất của những điệu cồng chiêng, của rượu cần, đàn Tơrưng… và...