Tư liệu di sản
Tinh hoa Quảng Trị: 10 bảo vật quốc gia
Lâm Chí Công
www.Giadinh.net.vn
Quảng Trị là mảnh đất hội tụ nhiều dấu ấn của nhiều nền văn hóa, điều này được thể hiện qua việc hàng chục nghìn hiện vật được phát hiện và lưu giữ tại Bảo tàng Quảng Trị. Trong đó, có 10 cổ vật từng được đề cử là bảo vật quốc gia. GĐ&XH Cuối tuần xin giới thiệu cùng bạn đọc những tinh hoa nghệ thuật của xứ này.
1. Pho tượng Uma Dương Lệ, được người dân địa phương tìm thấy trên nền phế tích của khu thánh địa Chămpa tại làng Dương Lệ Đông, xã Triệu Thuận, huyện Triệu Phong. Sau khi phát hiện, người dân đã lập một miếu thờ trên nền tháp đổ với tên gọi Miếu Bà Giàng vào năm 1985. Tượng cao 0,65m được tạc từ sa thạch, hạt mịn, màu nâu sẫm, tượng tròn được tạc ở tư thế nữ thần loã thể toạ trên bệ đài. Gương mặt nữ thần toát lên vẻ thanh tú, nhẹ nhàng, trán rộng, đầu ngẩng cao với đôi mắt đăm chiêu. Bầu ngực căng tròn nhô ra phía trước, bắp đùi thon thả biểu lộ một sức sống tràn trề, gây cho người chiêm bái một ấn tượng mạnh mẽ về nghệ thuật. Đây là biểu tượng của thần Uma hay chính là hoá thân nữ của thần Siva còn có tên là Bhagavati - một vị thần được sùng kính ở Chămpa dưới tên Po Nagar hay Po Yan Inư Nagar (Thần mẹ xứ sở).
|
| Bức phù điêu lá nhĩ trà liên 2 (Ảnh: TG).
|
3. Cũng tại di tích tháp Chăm Trà Liên 12 năm sau, thêm một bảo vật nữa đã được tìm thấy: Phù điêu lá nhĩ Trà Liên II, có hình bán nguyệt, bằng đá sa thạch, cao 1,2m, rộng 2,1m, dày 0,17m. Hình tượng của Siva và Uma được chạm nổi trong hai khung hình bán nguyệt khoét lõm so với bề mặt; một mảng phụ khác thể hiện hình tượng cây vũ trụ với kỹ thuật chạm hình nằm trên đầu. Thần Siva ngồi trên một chiếc bệ, mặc sampot ngắn có thắt lưng, vạt trước dài chảy tràn, mình và đùi để trần, miệng hé cười, cổ ba ngấn đeo những vòng trang sức thõng xuống ngực. Kế bên, tượng Thần Uma ngồi trên một bệ cao trong tư thế rất thoải mái, hai chân gập về phía sau; nửa thân dưới được phủ một sarong dài trong khi nửa thân trên để ngực trần. Hai cánh tay của Uma dài thon thả, tay trái chống lên, tay phải tựa khuỷu lên đùi, cánh tay vắt chéo qua trái ôm lấy eo bụng. Trên tất cả, là gương mặt đôn hậu.
|
Trống đồng Trà Lộc (Ảnh: TG).
|
5. Tại thôn Quảng Điền, xã Triệu Đại, huyện Triệu Phong trong khi đào đất ở Cồn Dưới người dân đã tìm thấy thêm một tượng bò thần tên là Bò thần Nandin Quảng Điền. Được làm bằng đá sa thạch, tượng Bò Thần dài 52cm, cao 34cm, nằm trong tư thế phủ phục, đầu hơi cúi xuống, mắt nhắm nghiền, trán khắc nổi hoa văn hình thoi, bụng thon, mông tròn, u nổi cao. Hơi khác với Bò thần Nandin Kim Đâu, Bò thần Nandin Quảng Điền có bộ phận sinh dục rất to và rõ nét, cùng với chiếc đuôi dài nổi trên mông, luồn qua khuỷu đùi, vắt chéo trên chân rất mềm mại.
|
| Trống đồng An Khê (Ảnh: TG). |
7. Tháng 4/1997, khi rà bom mìn tìm phế liệu trên một quả đồi thuộc làng An Khê, xã Gio Sơn, huyện Gio Linh, anh Phan Tấn Hoàng đã phát hiện một chiếc trống đồng có tên gọi Trống đồng An Khê. Trống có tang phình, thân eo, đế thẳng, xung quanh có bốn quai; mặt trống có hình ngôi sao 8 cánh và có 6 vành hoa văn với các hoạ tiết trang trí là các vòng tròn đồng tâm, chim mỏ dài, đuôi dài đang bay ngược chiều kim đồng hồ, hoa văn răng cưa hình thoi, xương cá. Tang trống có hai vành hoa văn, trang trí hình răng cưa hướng lên tâm và về chân trống. Quai trống có hai đôi quai kép hình bán khuyên, trang trí hoa văn thừng tết. Các nhà nghiên cứu kết luận, đây là trống đồng thuộc niên đại loại I He’ger, cách đây 2.500 năm.
![]() |
Bộ vò gốm thường Đường Dương Lệ (Ảnh: TG). |
9. Tượng Nguyễn Ư Dĩ tạc hình cậu ruột của chúa Nguyễn Hoàng, cao 0,62m, phần vai rộng 0,30m. Tượng được đúc bằng đồng ở tư thế ngồi trên ghế thấp, hai chân gấp khuỷ hơi dang ra; khuôn mặt chữ điền, mắt nhìn xuống, mũi cao, môi mỏng, cằm vuông, râu dài, dái tai rộng; đầu đội mũ quan hai lớp, chân đi hia chỉ để lộ phần mũi. Toàn thân khoác áo choàng rộng phủ từ vai xuống vắt trùm cả hai chân. Hai tay vòng phía trước bụng khuất trong vạt áo choàng chỉ để hở một ngón tay cái của bàn tay phải. Phần bụng để hở to, tròn; trên ngực có một dải đai vòng. Tượng Nguyễn Ư Dĩ được thờ tại miếu thuộc đình làng Trà Liên, xã Triệu Giang, Triệu Phong.
Nguồn: www.Giadinh.net.vn
Các bài đã gửi:
- Cấm thành Thăng Long: Nơi giao thoa văn hóa Đông - Tây
- Ly kỳ bảo vật Việt Nam - Những pháp bảo vô giá tại chùa Trúc Lâm
- Ly kỳ bảo vật Việt Nam - Thanh kiếm cổ luân lạc
- Ly kỳ bảo vật Việt Nam - Bộ biên chung Nhạc lễ triều Nguyễn
- Làng tranh Đông Hồ (Bắc Ninh): Lấp lánh màu dân tộc
- Gốm cổ Việt Nam: Truyền thống và lịch sử
- Ly kỳ bảo vật Việt Nam - Cặp kèn đá 1.000 năm
- Ly kỳ bảo vật Việt Nam - Bia “tự kiểm” của vua Tự Đức
- Ly kỳ bảo vật Việt Nam - Bộ ấn đá cổ xưa
- Ly kỳ bảo vật Việt Nam - Về chiếc áo Long Cổn triều Nguyễn














